2026-03-15

HÜZNÜMÜZÜN BAŞKENTİ

Bir za­man­lar Bağ­dat’ta ün­lü bir ma­ran­goz var­mış. Öm­rü­nün a­hir za­ma­nın­da e­pey­ce bir za­man a­yı­ra­rak se­def kak­ma­lı ce­viz a­ğa­cın­dan çok gü­zel bir min­ber oy­muş. O ka­dar çok e­mek ver­miş ki min­be­re her gö­ren o­nun gü­zel­li­ğiy­le bü­yü­le­ni­yor­muş. Bu “yü­rek te­ri” min­be­rin nâ­mı al­mış yü­rü­müş. Öy­le ki Bağ­dat’a her ge­len, ma­ran­go­za gi­dip ‘şu min­be­ri bi­ze sat, fa­lan­ca ca­mi­ye gö­tü­re­lim’ di­yor­muş. O­nun ce­va­bı i­se hep ay­nı, “bu min­ber Mes­ci­d-i Ak­sa’ya gi­de­cek”.

A­ha­li şa­şı­rı­yor ta­bi­i, “İ­yi de Ku­düs Haç­lı iş­ga­li al­tın­da”. Ma­ran­goz yük­sün­me­den hep ay­nı ce­va­bı ve­ri­yor­muş; “Be­nim e­lim­den ge­len bu. Ben za­na­at­kâ­rım. Min­ber yon­ta­rım. Bir ba­ba­yi­ğit de çık­sın, Ku­düs’ü ge­ri al­sın, bu min­be­ri de ye­ri­ne o­turt­sun.”

Der­ken bu min­ber hi­ka­ye­si­nin ko­nu­şul­ma­dı­ğı hiç­bir şe­hir kal­ma­mış. Her­kes min­be­rin gü­zel­li­ği­ni bi­re beş ka­ta­rak bir­bi­ri­ne an­la­tır­ken, ay­nı hi­kâ­ye­yi ye­di-se­kiz yaş­la­rın­da bir ço­cuk da i­şit­miş. A­ma o, e­se­rin gü­zel­li­ğin­den zi­ya­de, mü­es­si­rin va­si­ye­ti­ne ku­lak ver­miş. A­ra­dan kırk yıl geç­miş ve o min­be­ri dur­ma­sı ge­re­ken ye­re, Mes­ci­d-i Ak­sa’ya yer­leş­tir­miş. Dil­ler i­se o­nu Se­la­had­din-i Ey­yu­bi (rah­met ol­sun) di­ye an­mış!

E­vet, o min­ber Mes­ci­d-i Ak­sa’ya yer­leş­ti­ri­le­li yak­la­şık bin yıl ol­du. Avust­ral­ya­lı Ya­hu­di Den­nis Mi­cha­el Ro­han'ın 21 A­ğus­tos 1969'da Mes­ci­d-i Ak­sa'ya gi­re­rek, Kıb­le Mes­ci­di'nin mih­ra­bı­nı ve sö­zü­nü et­ti­ğim o bin yıl­lık min­be­ri­ni a­te­şe ver­me­si­nin ü­ze­rin­den tam el­li yıl geç­me­si­ne rağ­men İs­ra­il iş­ga­lin­de bu­lu­nan Ha­re­m-i Şe­rif bu­gün yi­ne yan­gın ye­ri.

İs­ra­il’in ilk ve dün­ya­nın ü­çün­cü ka­dın baş­ba­ka­nı o­lan Gol­da Me­ir’in baş­ba­kan­lık yap­tı­ğı o ta­rih­te ver­di­ği bir de­meç as­lın­da bu­gün­kü ay­maz­lı­ğı­mı­zın tab­lo­su­nu tam el­li yıl ön­ce­sin­den ö­nü­mü­ze ko­yu­yor; “Mes­ci­d-i Ak­sa’da yan­gın çık­tı­ğı o ge­ce sa­ba­ha ka­dar u­yu­ya­ma­dık. Sa­nı­yor­duk ki o ge­ce tüm İs­lam dev­let­le­ri güç­le­ri­ni bir­leş­ti­re­rek bir a­ra­ya ge­le­cek, or­du­la­rıy­la ü­ze­ri­mi­ze ge­le­cek ve Ku­düs’ü ba­şı­mı­za yı­ka­cak­lar. An­cak sa­bah ol­du­ğun­da yer­siz bir kor­ku duy­du­ğu­mu­zu an­la­dık. O gün far­kı­na var­dı­ğı­mız baş­ka bir şey i­se bi­zim is­te­di­ği­miz her şe­yi ya­pa­bi­le­ce­ği­miz i­di.”

Ne a­cı de­ğil mi?

Yi­ne bir Ra­ma­zan a­yı ve yi­ne ku­du­ran İs­ra­il. Yük­sek per­de­den ha­ma­si kı­na­ma­la­rı­mız, gür se­da­lı slo­gan­la­rı­mız, la­net o­ku­ma­la­rı­mız, gö­ğe yük­se­len bed­du­a­la­rı­mız ye­ri gö­ğü in­le­ti­yor. Kon­fe­rans ve top­lan­tı­la­rı­mız, dip­lo­ma­tik i­le­ti­şim­le­ri­miz baş dön­dü­rü­cü bir hız­da ce­re­yan e­di­yor. A­ma ya­zık ki sa­de­ce ko­nu­şu­yo­ruz!

İs­ra­i­li­yat bü­tün dün­ya­yı fi­i­len sö­mür­ge­leş­ti­rir­ken; ba­kir tüm a­lan­la­rı­nı zapt e­der­ken, dün­ya­nın bü­tün coğ­raf­ya­la­rı­nı iş­gal e­der­ken; bü­tün me­de­ni­yet­le­ri­ne, kut­sal­la­rı­na sal­dı­rır­ken ve tüm dün­ya­yı se­kü­ler du­yuş, ya­şa­yış ve ba­kış bi­çim­le­riy­le med­ya­la­rı va­sı­ta­sıy­la a­yar­ta­rak zih­nen sö­mür­ge­leş­ti­rip kö­le­leş­ti­rir­ken sa­de­ce ko­nu­şu­yo­ruz.

Si­ya­set­çi­miz, mü­nev­ve­ri­miz, tüc­ca­rı­mız, der­vi­şi­miz, es­na­fı­mız ha­sı­lı kim var­sa (en baş­ta ken­di nef­sim) ko­nu­şu­yo­ruz, hem de hiç dur­ma­dan. A­ma bu ko­nuş­ma­la­rı­mı­za da­hil et­ti­ği­miz çir­kin ya­nı­mı­zı ka­pa­ta­cak zan­net­ti­ği­miz nos­tal­jik ak­se­su­ar­la­rı­mız, ku­su­ru­mu­zu da­ha ça­buk ve da­ha çok e­le ver­mek­ten baş­ka bir i­şe ya­ra­mı­yor. Çün­kü bil­mi­yor ko­nu­şu­yo­ruz, bil­me­den ko­nu­şu­yo­ruz, bil­me­di­ği­miz ne var­sa ko­nu­şu­yo­ruz.

Si­ya­set­çi­miz in­san­lı­ğın doğ­du­ğu bu ka­dim top­rak­lar­da e­ği­ti­me, bi­li­me, ma­ne­vi­ya­ta hız ve­re­rek, biz­zat a­ğa­cın kö­kü­nü su­la­ya­rak hal­let­me­si ge­re­ken prob­lem­le­re güç ye­ti­re­me­di­ği i­çin ko­nu­şu­yor. Mü­nev­ve­ri­mizbil­me­yi­şi­ni sak­la­mak i­çin ko­nu­şu­yor. Ko­nu­ya da­ir bi­zim bil­me­miz ge­re­ke­ni de­ğil, ken­di bil­di­ği her­şe­yi i­fa­de et­mek i­çin çır­pı­nı­şın­dan an­lı­yo­ruz hiç­bir şey bil­me­di­ği­ni ve ya­zık ki o­na e­ma­net e­di­len il­min hak­kı­nı e­da e­de­me­di­ği­ni. Der­vi­şi­miz ne za­man ‘ol’mak­tan bah­set­se, o­la­ma­dı­ğı­nın kat­mer­li i­ti­ra­fı o­lu­yor du­da­ğın­dan dö­kü­len söz­ler. Çün­kü söz­le­ri kalp­le­re u­laş­mı­yor, sa­de­ce ku­la­ğa mi­sa­fir o­lu­yor.

Biz ko­nuş­mak­la, bed­du­a­lar­la, slo­gan­lar­la tam yet­miş beş yı­lı ge­ri­de bı­ra­kır­ken on­lar ka­rış ka­rış iş­gal et­tik­le­ri ta­rih bo­yun­ca yük­sel­me­nin de al­çal­ma­nın da zir­ve­si­nin ya­şan­dı­ğı bu mü­ba­rek top­rak­lar­dan Su­ri­ye’yi de ken­di top­rak­la­rı­na ka­tıp “Bü­yük İs­ra­il” i­çin ge­ce­li gün­düz­lü şey­ta­na rah­met o­ku­tan plan­lar­la ça­ba­lı­yor!

Ken­di­mi­zi a­de­ta yır­tar­ca­sı­na bo­şu­na de­mi­yo­ruz hak­kın gü­cü de­ğil, gü­cün hak­kı hâ­kim di­ye! Güç de­di­ğim şey pa­ra de­ğil ha­yır, güç de­di­ğim şey bil­gi. Öy­le ya biz öğ­le­ne ka­dar ya­tak­la­rı­mız­da u­yur­ken bil­gi­nin gü­cü­nü e­lin­de tu­tan­lar, ye­di yir­mi dört me­sa­i ya­pan­lar; bu bil­gi­yi tek­no­lo­jik erk­le­re dö­nüş­tü­rüp sa­de­ce zih­in­le­ri­mi­zi de­ğil an­lam ha­ri­ta­la­rı­mı­zı da boy­dan bo­ya iş­gal et­me­di­ler mi?

E­li­miz­de kök­le­ri­mi­ze, bi­zi biz ya­pan de­ğer­le­ri­mi­ze, rah­me­ti­mi­ze, mer­ha­me­ti­mi­ze, bir­lik ve be­ra­ber­li­ği­mi­ze, kar­deş­lik ve bağ­la­rı­mı­za a­it ar­tık doğ­ru dü­rüst ne var söy­ler mi­si­niz? A­dım a­dım ka­lan kı­rın­tı­la­rı da yok et­mek a­dı­na bir­bi­ri­mi­zi ye­mi­yor mu­yuz? Yak­la­şık i­ki mil­yar mün­te­si­bi i­le bu­gün düş­tü­ğü­müz bü­tün u­tanç ve­ri­ci hal­le­re rağ­men; şü­kür ki biz az ya da çok in­sa­nız ve şü­kür ki göğ­sü­mü­zün sol ya­nın­da at­ma­ya de­vam e­den bir kalp ta­şı­yo­ruz hâ­lâ. Zi­ra ru­hu­muz ü­şü­me­ye, i­çi­miz yan­ma­ya, gö­zü­müz ya­şar­ma­ya, kalp­le­ri­miz de­rin­den ya­ra­lan­ma­ya de­vam e­di­yor. Kut­si­ye­ti a­yet­le sa­bit kı­lın­mış a­lem­le­re rah­met o­la­nın e­ma­ne­ti o­lan o şeh­re, hüz­nü­mü­zün baş­ken­ti­ne sap­la­nan han­çer, el­bet­te ki ca­nı­mı­zı ya­kı­yor.

A­ma ne yet­miş kü­sur yıl­dır Fi­lis­tin­li­le­re Na­zi kat­li­am­la­rı­nı a­rat­ma­ya­cak ür­per­ti­ci­lik­te zu­lüm ya­pan za­li­min zul­mü ya­lan ne de Müs­lü­man­la­rın za­fi­yet­le­ri ya­lan; hep­si ger­çek! En ya­lın ger­çek i­se e­sa­ret al­tın­da o­la­nın as­lın­da Ku­düs de­ğil; vur­dum­duy­maz­lı­ğı­mız­la, ha­ma­se­ti­miz­le, tem­bel­li­ği­miz­le, cel­lat­la­rı­mız­la duy­du­ğu­muz aşk­la­rı­mız­la, tef­ri­ka­mız­la, boy­dan bo­ya iş­gal e­di­len an­lam ha­ri­ta­la­rı­mız, gö­nül coğ­raf­ya­la­rı­mız­la bi­zim e­sir ol­du­ğu­muz! Zi­ra hep­si bir ko­va su dök­se İs­ra­il’i sel a­la­cak­ken, vı­zıl­tı­la­rı İn­gil­te­re a­da­sı­nı sal­la­ya­cak­ken ra­hat­la­rı­nı ve sal­ta­nat­la­rı­nı kay­bet­me­mek i­çin sus pus o­lan­lar Ku­düs’e “bi­zim” di­yor!

Ka­bul et­mek is­te­me­sek de bi­zim sı­kın­tı­mız ne İs­ra­il ne Ya­hu­di de­ğil; her ta­ra­fı­mı­zı ku­şa­tan İs­ra­i­li­yat­tır. Zi­ra “Mcd­Do­nald’s” ta ye­mek yi­yip, “Co­ca co­la” ve “Nes­ca­fe” i­çer­ken, “Marl­bo­ra” si­ga­ra­sı­nı tüt­tü­rüp “Nest­le” çi­ko­la­ta­la­rı ya­lar­ken, “Mer­ce­des” i­le git­ti­ği­miz 7 yıl­dız­lı “Müs­lü­man o­tel”ler­de “se­fa­hat” i­çin­de yü­zer­ken, do­lar ve bor­say­la bir­lik­te “zi­kir” ya­par­ken dı­şar­da­ki Ku­düs’e ta­bi ki kör ka­lı­rız!

Ne di­yor­du Al­lah(cc); "... mu­si­bet si­zin ba­şı­nı­za gel­di­ğin­de, ken­di ken­di­ni­ze "bu ne­re­den gel­di" di­ye so­ru­yor­su­nuz öy­le mi? De ki: "O, si­zin ken­di e­se­ri­niz­dir." (Al-i İm­ran, 165)

Pe­ki, e­ze­lî ha­ki­ka­tin, pey­gam­ber­le­rin ge­tir­di­ği e­be­dî ha­ki­kat fik­ri­nin ku­ru­cu şeh­ri o­lan Ku­düs na­sıl kur­tu­lur? El­bet­te ken­di­mi­zin far­kı­na va­ra­rak! İ­na­nın dün­ya san­dı­ğı­mız ka­dar bü­yük de­ğil ve yi­ne i­na­nın biz san­dı­ğı­mız ka­dar kü­çük de­ği­liz! Ha­di dö­ne­lim i­çi­mi­ze! E­vet, baş­ta ken­di nef­sim ve i­ti­raf e­de­lim; Oy­na­ma­dan, e­ğip bük­me­den, kı­vır­ma­dan, mert­çe, de­li­kan­lı gi­bi. Ne der­ler di­ye dü­şün­me­den, ‘ne de­sin­ler’in he­sa­bı­na hiç gir­me­den. Ol­mak is­te­di­ği­miz ki­şiy­miş­iz gi­bi yap­ma­yı bı­ra­ka­rak. Ol­du­ğu­muz ki­şi­yi kal­bi­mi­zin ay­na­sın­da sey­re­de­rek. Ney­sek, kim­sek, ki­min ne­siy­sek iş­te o o­la­lım bir beş da­ki­ka­lı­ğı­na;

Ye­ti­min mah­zun­lu­ğu­nun far­kın­da mı­yız? Ha­yır! Maz­lu­mun göz­ya­şı i­çi­mi­zi ka­na­tı­yor mu? Sa­mi­mi­yet­le ce­vap ve­re­lim, ha­yır! Çün­kü o an hü­zün­le­ni­yor, da­ki­ka­la­rı geç­tim a­ra­dan sa­ni­ye­ler geç­me­den u­nu­tup ken­di ya­şa­mı­mı­za dö­nü­yo­ruz! Kah­ka­ha­la­rı­mız, bı­ra­kın u­za­ğı ay­nı bi­na­da ya­şa­dı­ğı­mız in­san­la­rın a­cı­la­rı­na bi­gâ­ne mi? E­vet!

Ka­çı­mı­zın, de­ğil sa­de­ce Fi­lis­tin’de; I­rak’ta, Su­ri­ye’de, Mı­sır’da, Af­ga­nis­tan’da, Pa­kis­tan’da, A­ra­kan’da ve da­ha sa­ya­ma­dı­ğım bir­çok coğ­raf­ya­da ö­len, öl­dü­rü­len, iş­ken­ce e­di­len, ır­zı­na ge­çi­len, in­san­lık o­nu­ru a­yak­lar al­tın­da çiğ­ne­nen kar­deş­le­ri­miz i­çin uy­ku­su kaç­tı? Ka­çı­mı­zın biz­zat gö­zü­müz­le gör­dü­ğü­müz, ku­la­ğı­mız­la duy­du­ğu­muz, vic­da­nı­mız­la şa­hit ol­du­ğu­muz dün­ya­nın her­han­gi bir ye­rin­de­ki aç ço­cuk­la­rı gö­rün­ce, mü­kel­lef sof­ra­la­rı­mız­da ye­mek­le­ri bo­ğa­zı­na ta­kıl­dı? Ka­çı­mız dün­ya ü­ze­rin­de zu­lüm gö­ren her bir can i­çin dil, din, ırk, renk, mez­hep gö­zet­mek­si­zin -hiç­bir şey ya­pa­mı­yor­sak bi­le- ge­ce­nin bir ya­rı­sı uy­ku­mu­zu bı­ra­kıp el­le­ri­mi­zi a­çıp gö­zü yaş­lı gön­lü mah­zun bir şe­kil­de sa­mi­ma­ne du­a­lar e­de­bil­dik?

Top­lum­sal ya­şan­tı­da ha­li­miz fark­lı mı? O­na da ha­yır! Zi­ra en mü­him me­se­le­ler­de da­hi bir a­ra­ya ge­le­me­mek yet­mi­yor ar­tık bi­ze. A­ra­mı­za e­ki­len fit­ne fe­sad to­hum­la­rı i­le ne ya­pıp e­dip en kü­çük fark­lı­lık­ta bi­le kav­ga e­de­bil­me­nin o­ri­ji­nal yol­la­rı­nı bu­lu­yo­ruz! So­nuç­ta ne ol­du? İs­ra­il’in di­le­di­ği gi­bi ha­re­ket e­de­bil­me­si i­çin bü­tün şart­lar in­ce­den in­ce­ye ger­gef gi­bi ö­rü­le­rek, hem de gö­zü­mü­zün ö­nün­de ha­zır­lan­dı.

Söy­ler mi­si­niz Al­lah aş­kı­na, şu zul­me Tür­ki­ye’den baş­ka ses çı­ka­ra­bi­le­cek kim kal­dı? Hiç kim­se de­ğil mi! E­vet, za­ma­nın I­rak li­de­ri Sad­dam dik­ta­tör­dü, za­lim­di a­ma bu i­şe 'ha­yır' der­di. Kad­da­fi de­liy­di bel­ki a­ma bu iş­te­ki hin­li­ği se­ze­cek ka­dar ak­lı var­dı. E­sed ve Mü­ba­rek bi­le hiç ol­maz­sa hal­kın­dan u­tan­dı­ğı i­çin bu iş­le­re tep­ki ve­re­cek ki­şi­ler­di a­ma bir ba­har yağ­mu­ru si­lip gö­tür­dü hep­si­ni. E­sed’in bu­gün bir ül­ke­si yok, Mü­ba­rek çok­tan ta­rih ol­du! Ka­tar’ın e­li tür­lü hi­le ve hur­day­la dün­den bağ­lan­dı. Su­ud-i A­ra­bis­tan ba­şı­na “ge­le­cek o­lan gel­me­sin” di­ye ı­lım­lı İs­lam ha­va­ri­li­ği­ne so­yu­na­rak ABD’nin ka­nat­la­rı al­tı­na gir­me­ye mec­bur e­dil­di.

Pe­ki ne o­la­cak der­se­niz? Ben­ce hiç­bir şey! Zi­ra e­ge­men güç­ler kö­tü a­dam ro­lü­nü, gö­zü­mü­zün i­çi­ne so­ka so­ka hak­kı­nı ve­re­rek oy­na­ya­cak ve yer­yü­zü­nü hak­sız­lı­ğı­n, kö­tü­lü­ğün, za­lim­li­ğin fi­de­li­ği ha­li­ne ge­tir­mek su­re­tiy­le dün­ya­nın ka­lan kı­sım­la­rın­da ac­zi­yet ve ça­re­siz­lik his­le­ri­ni kö­rük­le­me­ye de­vam e­de­cek. Çün­kü on­lar ken­di­le­ri gi­bi ol­ma­yan ve ken­di­le­rin­den ol­ma­yan her ye­ri, her şe­yi, her­ke­si yok e­dip dün­ya­ya bir a­da­let ge­ti­re­bi­le­cek­le­ri­ni sa­nı­yor­lar. “Ya bi­zim­le­sin ya on­lar­la” di­ye tır­man­dı­rı­lan fa­na­tizm, in­san­lı­ğı te­rö­rün ka­ran­lık ko­ri­dor­la­rı­na hap­set­se de bu­gün gör­dü­ğü­müz tab­lo­da­ki Fi­lis­tin so­kak­la­rı­nı ka­na bu­la­yan gö­zü dön­müş şid­det, dün­ya­ya e­kil­miş nef­ret to­hum­la­rı­nın Ku­düs bah­çe­sin­de mey­ve ver­me­si­dir.

Biz­de i­se bir­kaç gün ha­ma­si nu­tuk­la­rı­mız, dip­lo­ma­tik i­liş­ki­le­ri­miz gün­dem­de ka­la­cak; so­kak­lar bed­du­a ve slo­gan­lar­la in­le­ye­cek a­ma son­ra u­nu­tu­la­cak. Ta ki ye­ni­den gün­dem o­lun­ca­ya de­ğin. A­ma sa­de­ce biz u­nu­ta­ca­ğız ve şey­tan a­ma­cı­na u­la­şın­ca­ya de­ğin şey­tan­lı­ğı­nı yap­ma­ya de­vam e­de­cek. “Be­ni ya­kan a­teş her­ke­si yak­sın” man­tı­ğıy­la dün­ya­yı a­te­şe ve­ren bi­ri­le­ri­ne a­te­şin de gül bah­çe­si­ne dö­nü­şe­bi­le­ce­ği­ni ve ü­ze­rin­de ya­şa­dı­ğı­mız bu top­rak­la­rın bu sa­mi­mi­ye­te şa­hit ol­du­ğu­nu, bu ge­le­ne­ği mi­ras­çı­sı ol­du­ğu­nu ha­tır­la­ta­bi­li­riz e­vet a­ma ön­ce ken­di­mi­zi far­ke­de­rek! Zi­ra in­san ön­ce ken­di ka­ran­lı­ğı­nı ta­nı­ma­lı­dır!

Far­kın­da o­la­bil­me te­men­niy­le!