2026-03-15

HAK ETTİĞİNİZ GİBİ

Ma­lum ya­rın se­çim gü­nü. Hem Cum­hur­baş­kan­lı­ğı se­çi­mi ya­pı­la­cak hem de mil­le­tin ve­ki­li o­la­cak şah­si­yet­le­ri se­çe­ce­ğiz. Ta çağ­lar ö­te­sin­den ge­len “na­sıl­sa­nız öy­le i­da­re o­lu­nur­su­nuz!” ne­be­vi öl­çü­sü­nü a­nım­sa­mak la­zım sa­nı­rım bu sü­reç­te. Zi­ra ne za­man ki, dün­ya­dan Ne­be­vî so­luk çe­kil­di, iş­te o za­man, in­sa­nın yok o­luş bi­le­ti de, ha­ki­ka­tin ne­fe­si ve se­si de ke­sil­di. İn­sa­nın ye­ni­den in­san­ca bir ha­ya­ta ka­vu­şa­bil­me­si i­çin, bu kez de­rin­den, ta de­rin­den Ne­be­vî rah­met, a­da­let ve ha­ki­ka­tin se­si­ne ku­lak ke­sil­me­ye ih­ti­ya­cı var.

E­vet, yu­kar­da­ki Ne­be­vi i­kaz kı­sa ve net as­lın­da. İ­da­re­ci­le­ri­niz de si­ze ben­zer de­mek­tir bu. Biz na­sıl­sak bi­zi i­da­re e­den­ler / e­de­cek­ler de öy­le. Ya­ni­si biz­de ne var­sa on­lar­da da o o­la­cak. İl­ke, ah­lak, ta­sav­vur,fe­ra­set,ba­si­ret, an­la­yış, ka­bi­li­yet biz­de ne ka­dar var i­se on­lar­da da o ka­dar o­la­cak. Zi­ra bu in­san­lar baş­ka ül­ke­ler­den gel­mi­yor, i­çi­miz­den çı­kı­yor­lar. Biz­ler vic­dan­lı i­sek on­lar da vic­dan­lı.Biz­ler dü­rüst i­sek on­lar da dü­rüst.Biz­ler mer­ha­met sa­hi­bi i­sek on­lar da mer­ha­met­li.

Do­la­yı­sıy­la han­gi a­maç­la oy ve­rir­sek ve­re­lim her­ke­sin or­tak pay­da­sı “da­ha ya­şa­nı­lır bir ha­yat, da­ha hu­zur­lu bir mem­le­ket, da­ha mü­ref­feh bir ya­şam” o­la­cak. E­vet, her­kes baş­ka bir şey bek­li­yor bu se­çim­den, her­ke­sin dü­şün­ce­si, bek­len­ti­si baş­ka. Kim ne­yi bek­ler­se bek­le­sin. Ne­yi is­ter­se is­te­sin. Kim han­gi dert­le o­yu­nu ve­rir­se ver­sin. Bi­zim müh­rü ba­sar­ken; u­mu­du­muz, du­a­mız, ‘da­ha gü­zel bir mem­le­ket’, ‘da­ha ay­dın­lık ya­rın­lar’ o­la­cak.

Bu­ra­dan ha­re­ket­le de söz­le­ri­min ba­şın­da­ki Ne­be­vi i­ka­zı reh­ber a­la­rak yi­ne or­tak bir so­ru çı­kı­yor kar­şı­ma;

“Oy ve­re­ce­ğim in­san­lar ba­na / bi­ze ne ka­dar ben­zi­yor?”

Öy­le ya güm­bür güm­bür bu­gün ye­ni bir me­de­ni­yet ham­le­sin­den bah­se­di­yo­ruz. Pe­ki bu ham­le­ye ruh üf­le­ye­cek o­lan ha­ki­ka­ti ne­re­den sü­züp çı­ka­ra­ca­ğız? “Dün­ya­ya söy­le­ne­cek bir söz var, o­nu da an­cak biz söy­le­riz, a­ma biz yo­kuz!” Pe­ki biz bi­zi ne­re­den bu­la­ca­ğız? Hak­kın, hu­ku­kun, a­da­le­tin büs­bü­tün hi­çe sa­yıl­dı­ğı, üs­te­lik de “öz­gür­lük­ler, hu­ku­kun üs­tün­lü­ğü, de­mok­ra­si” gi­bi Ba­tı­lı­la­rın iş­gal­le­ri­ni mas­ke­le­yi­ci a­yar­tı­cı slo­gan­lar eş­li­ğin­de hu­ku­kun ve a­da­le­tin yok e­dil­di­ği bir za­man di­li­min­de ya­şı­yo­ruz. “Gü­cü gü­cü ye­te­ne” il­ke­siz­li­ği­nin, “güç­lü o­la­nın ha­yat­ta ka­la­bi­le­ce­ği” or­man ka­nun­la­rı­nın tek ge­çer ak­çe hâ­li­ne gel­di­ği bir dün­ya­da var­lı­ğı­nı­zı sür­dü­re­bil­mek i­çin her ba­kım­dan güç­lü ol­mak zo­run­da­sı­nız. Bu yüz­den de yu­kar­da sor­du­ğum so­ru­nun ce­va­bı çok ko­lay gö­rün­se de çet­re­fil­li bir so­ru as­lın­da.

İn­san, var­lık­lar â­le­mi­nin bir par­ça­sı ol­du­ğu ve var­lık­lar â­le­min­de Al­lah’ın a­da­le­ti­ni te­sis et­mek­le yü­küm­lü kı­lın­dı­ğı i­çin; in­sa­nın, i­na­nan in­sa­nın baş­ka in­san­la­ra da baş­ka var­lık­la­ra da ta­bi­a­ta da za­rar ver­me­si; di­ğer in­san­lar ve var­lık­lar ü­ze­rin­de de ta­bi­at ü­ze­rin­de de ta­hak­küm kur­ma­sı dü­şü­nü­le­mez. Çün­kü in­san bu yü­küm­lü­lü­ğü­nü ye­ri­ne ge­tir­di­ği öl­çü­de ha­kî­kî kul o­lur.

­le­min, ta­bi­a­tın ve bü­tün var­lık­la­rın den­ge­si­ni ko­ru­mak, sa­de­ce in­san­lar a­ra­sın­da, sa­de­ce i­na­nan­lar a­ra­sın­da de­ğil, bü­tün ya­ra­tıl­mış­lar a­ra­sın­da mi­za­nı, den­ge­yi, öl­çü­yü, a­da­le­ti te­min ve te­sis et­mek ve te­mi­nat al­tı­na al­mak­la mü­kel­lef kı­lın­mış­tır in­san. A­it ol­du­ğu­muz me­de­ni­ye­tin sa­hip ol­du­ğu bu kök­ler­den ol­sa ge­rek, yak­la­şık bin yıl dün­ya ta­ri­hi­ni yap­tık üç kı­ta­da. Sa­de­ce ta­rih yap­mak­la kal­ma­dık; baş­ka din­le­rin, kül­tür­le­rin, me­de­ni­yet­le­rin bir­bir­le­rin­den bes­le­ne­rek, bir­bir­le­ri­ni bes­le­ye­rek sulh ve se­lâ­met, hak ve a­da­let dü­ze­ni i­çin­de na­sıl bir a­ra­da ya­şa­ya­bi­le­ce­ği­ni or­ta­ya koy­duk; a­şı­la­ma­mış, an­la­şı­la­ma­mış, an­la­şı­la­ma­dı­ğı i­çin a­şı­la­ma­dı­ğı da an­la­şı­la­ma­mış, ye­ni­den keş­fe­dil­me­yi bek­le­yen ev­ren­sel bir me­de­ni­yet tec­rü­be­si ar­ma­ğan et­tik in­san­lı­ğa. A­da­let, a­sa­let, hak­ka­ni­yet, sulh, se­lâ­met, fe­da­kâr­lık, fe­ra­ğat, ka­na­at­kâr­lık, kar­deş­lik gi­bi in­san­lı­ğı­n in­san­ca ya­şa­ma­sı­nı, in­san­ca ve hak­ça bir dün­ya kur­ma­sı­nı müm­kün kı­lan en ka­dîm de­ğer­le­ri biz ha­ya­ta ge­çir­dik.

Ba­tı­lı­la­rın bü­tün dün­ya­yı sö­mür­ge­leş­tir­dik­le­ri, hiç­bir kül­tü­re ha­yat hak­kı ta­nı­ma­dık­la­rı, kül­tür­le­rin kö­kü­nü ka­zı­dık­la­rı bir za­man di­li­min­de a­da­let, hak­ka­ni­yet ve kar­deş­li­ğe da­ya­lı dün­ya dü­ze­ni­ni biz ar­ma­ğan et­tik in­san­lı­ğa! Biz, her za­man sul­hun, sil­min, se­lâ­me­tin, ha­ki­ka­tin, do­la­yı­sıy­la a­da­le­tin i­zi­ni sür­müş bir me­de­ni­ye­tin ço­cuk­la­rı­yız. İn­sa­nı in­san­lı­ğı­n­dan e­den güç dün­ya­sı­nın de­ğil, ha­ki­kat­ten süt e­men yü­rek ül­ke­si­nin ço­cuk­la­rı ol­duk.

Ya­ni or­ta­da keş­fe­dil­me­yi bek­le­yen mu­az­zam bir me­de­ni­yet bi­ri­ki­mi var. Zi­ra bi­zim bü­tün in­san­lı­ğa su­na­ca­ğı­mız mu­az­zam şah­si­yet­le­ri­miz, dün­ya­ya ye­ni­den a­da­le­ti, hak­ka­ni­ye­ti, kar­deş­li­ği ar­ma­ğan e­de­ce­ği­miz ne­fis hi­kâ­ye­le­ri­miz var. O yüz­den hem ül­ke­miz­de hem de dün­ya öl­çe­ğin­de, in­san­lı­ğa a­da­le­ti, hak­ka­ni­ye­ti, kar­deş­li­ği ar­ma­ğan e­de­cek bü­yük pro­je­le­re im­za at­ma­mız ge­re­ki­yor… O yüz­den ön­ce­lik­le şu far­kın­da­lı­ğı ya­ka­la­mak zo­run­da­yız;

Ki­ta­bı­mız, el­bet­te ki, İs­lam id­di­a­sı i­çin­de­ki her­ke­se hi­tap e­den bir ki­tap. A­ma Ki­ta­bın hi­ta­bı, yal­nız­ca Müs­lü­man­la­ra de­ğil, bü­tün in­san­lı­ğa ve var­lı­ğa­dır. O yüz­den bu ha­ki­ka­ti her dâ­im göz ö­nün­de bu­lun­du­ra­rak, bü­tün za­man­la­ra ve me­kân­la­ra, bü­tün çağ­rı­la­ra ve çağ­la­ra u­laş­ma­mı­zı sağ­la­ya­cak o mu­az­zam ‘yer’i­mi­zi i­yi be­lir­le­me­li, be­lir­gin­leş­tir­me­li ve dün­ya­ya bir şey söy­le­ye­cek­sek, ye­rel de­ğil kü­re­sel öl­çek­te ko­nu­şa­bil­me­li, bü­tün in­san­lı­ğı il­gi­len­di­ren ev­ren­sel cüm­le­ler ku­ra­bil­me­li­yiz. Söy­le­ye­cek­le­ri­miz, bü­tün in­san­lı­ğı­n ve var­lı­ğı­n so­run­la­rı­nı i­ha­ta e­de­cek ni­te­lik­te ve kap­sam­da, bü­tün in­san­lı­ğı­n so­run­la­rı­na ce­vap ve­re­bi­le­cek de­rin­lik­te ve çap­ta ol­ma­lı.

An­cak bun­dan son­ra­dır ki, ya­pa­ca­ğı­mız kök­lü teş­his­le­rin ve tes­pit­le­rin, su­na­ca­ğı­mız u­zun so­luk­lu tah­lil­le­rin ve tas­vir­le­rin, de­rin­lik­li ta­rif­le­rin ve tek­lif­le­rin bir kar­şı­lı­ğı­nın ol­ma­sı söz­ko­nu­su o­la­bi­lir. Söy­le­nen sö­zün bir kar­şı­lı­ğı yok­sa, ol­ma­ya­cak­sa, bir de­ğe­ri de, an­la­mı da, ye­ri de yok­tur ve ol­ma­ya­cak de­mek­tir. Zi­ra ha­ya­ta ak­ta­rı­la­ma­yan, in­san­lı­ğa ve bü­tün var­lı­ğa ruh üf­le­ye­me­yen bir fik­rin, tat­bi­ki, fe­lâ­ket ge­ti­rir sa­de­ce. Tat­bi­kat im­kâ­nı ve “me­kân”ı ol­ma­yan, in­sa­nı ha­ki­ka­tin ço­cu­ğu ve ha­ki­kat­li bir ha­ki­kat yol­cu­su kıl­ma­yan ve in­san­lı­ğa ses­le­ne­me­yen, ses ve­re­me­yen bir fik­ri­yat, in­sa­nın ha­ki­kat yol­cu­lu­ğu­nun ö­nü­ne sa­de­ce a­şıl­maz ba­ri­kat­lar ö­rer.

Bu ül­ke­nin ge­le­ce­ği de, böl­ge­mi­zin ge­le­ce­ği de, dün­ya­nın ge­le­ce­ği de bi­zim İs­lâm’ı tek vaz­ge­çi­le­me­zi­miz ka­tı­na yük­selt­me ceh­di or­ta­ya koy­ma­mız­dan; bu­nun yo­lu da, İs­lâm’ın ah­lâ­k, a­da­let, hak­ka­ni­yet, li­ya­kat ve kar­deş­lik il­ke­le­ri­ne her hâl ve şart­ta ö­zen gös­ter­me­miz­den ve sis­te­min, do­la­yı­sıy­la se­kü­ler ke­sim­le­rin, la­ik­li­ği da­yat­mak ve İs­lâm’ı ken­di­le­ri i­çin teh­dit o­la­rak gör­mek ye­ri­ne İs­lâm’la ba­rı­şa­bil­me­sin­den ge­çer.

Do­la­yı­sıy­la fik­ri­miz, zik­ri­miz, ter­ci­hi­miz kim o­lur­sa ol­sun ön­ce­lik­le­ri­miz ay­nı ol­ma­lı. Çün­kü ye­ni bir dün­ya­yı mad­dî güç­le de­ğil her hâl ve şart­ta ha­ki­ka­tin i­zi­ni sü­ren, ha­ya­tın her a­la­nın­da ha­ki­ka­tin, do­la­yı­sıy­la a­da­le­tin, hak­ka­ni­ye­tin ya­şam bi­çi­mi o­la­ca­ğı, her­kes i­çin gü­ven a­da­sı su­na­bi­le­cek ma­ne­vî güç­le in­şa e­de­bi­lir­si­niz.

Ve bi­ti­re­lim; Bir yol­cu­luk es­na­sın­da as­ker mi­ni­bü­sü dur­dur­muş kim­lik kont­ro­lü ya­pı­yor. Yaş­lı bir a­dam­ca­ğız tüm cep­le­ri­ni bo­şalt­tı­ğı hal­de kim­li­ği­ni bu­la­mı­yor. Jan­dar­ma yaş­lı a­da­ma bi­raz sert bir ses to­nuy­la kı­zı­yor; “Am­ca kim­lik?” Yaş­lı am­ca­mız bi­raz sert­li­ğe si­tem, bi­raz da kim­li­ği bu­la­ma­ma­nın hır­sın­dan ken­di­siy­le kav­ga­lı bir ses to­nuy­la ce­vap­lı­yor jan­dar­ma­yı; “Oğ­lum, kim­li­ği ne ya­pa­cak­sın, ben bu­ra­da­yım ya”

U­nut­ma­yın, ver­di­ği­niz oy yu­kar­da­ki tüm say­dık­la­rım a­dı­na “ben bu­ra­da­yım” de­mek o­la­cak. Ha­yır­la­ra ve­si­le ol­ma­sı du­a­sı i­le…