FABRİKA AYARLARINA DÖNÜŞ

Hz. İ­sa (a.s.) ma­be­de gi­rin­ce, ya­zı­cı­lar ve Fe­ri­si­ler (Ku­düs­lü Ya­hu­di­ler) ken­di­si­ne zi­na su­çu iş­le­miş bir ka­dın ge­tir­di­ler. A­ra­la­rın­da: "E­ğer o­nu kur­ta­rır­sa, bu Mu­sa'nın ka­nu­nu­na ay­kı­rı­dır ve böy­le­ce o­nu suç­la­rız; e­ger mah­kûm e­der­se, bu ken­di in­an­cı­na ay­kı­rı­dır, çün­kü o mer­ha­me­ti teb­liğ et­mek­te­dir.” de­di­ler.

Bu şe­kil­de Hz. İ­sa (a.s)‘nın ya­nı­na ge­lip; "Bu ka­dı­nı zi­na e­der­ken bul­duk. Mu­sa, böy­le­si­nin recm e­dil­me­si­ni em­ret­miş­ti; bu­na sen ne der­sin?" di­ye sor­du­lar. Bu­nun ü­ze­ri­ne Hz. İ­sa (a.s.) e­ği­lip her­kes­ce bi­li­nen o meş­hur sö­zü­nü söy­le­di: "A­ra­nız­da gü­nah­sız o­lan o­na ilk ta­şı at­sın."

Ye­ni­den doğ­ru­lup, ka­dan baş­ka kim­se­yi gö­re­me­yin­ce: "Ka­dın, se­ni a­yı­p­la­yan­lar ne­re­de?" di­ye sor­du. Ka­dın ağ­la­ya­rak ce­vap ver­di: "Hep­si git­ti­ler; e­ğer be­ni ba­ğış­lar­san, Al­lah sağ ve di­ri­dir ki, bir da­ha gü­nah iş­le­me­ye­ce­ğim." Hz. İ­sa (a.s.) i­se: "Al­lah'ı tes­bih e­de­rim! Hu­zur­la yo­lu­na git ve bir da­ha gü­nah iş­le­me, çün­kü Al­lah be­ni se­ni mah­kûm et­mek i­çin gön­der­me­di."de­di. (8. Bö­lüm, Zi­na­da ya­ka­la­nan ka­dın, Yu­han­na İn­ci­li)

E­vet, İs­tan­bul Kar­tal’da­ki e­lim o­la­yın muh­te­lif ha­ber si­te­le­rin­de­ki, kö­şe ya­zı­la­rın­da­ki ve tv ek­ran­la­rın­da­ki yan­sı­ma­sı­ni gö­rün­ce ne­den­se ak­lı­ma bu a­nek­dot gel­di. Ya­kan, yı­kan, ta­ru­mar e­den 18 ca­na kar­şı­lık (ki­mi ha­ber kay­nak­la­rı­na gö­re ya­zık ki 21) “gü­nah ke­çi­mi­zi” bu­lup vic­dan­la­rı­mı­zı te­sel­li et­miş­tik çün­kü; “Bi­na­nın ya­pı­mın­da de­niz ku­mu kul­la­nıl­mış”.

Çok mu a­cı­ma­sız dav­ra­nı­yo­rum bil­mi­yo­rum a­ma ka­nım­ca göğ­sün­den süt em­di­ği­miz bu çağ, bel­ki de in­san­lık ta­ri­hi­nin en a­cı­ma­sız ça­ğı. Zi­ra bu çağ­da kim­se ma­sum de­ğil. Hep­mi­z ya­pıl­an her kö­tü­lü­ğün, her hak­sız­lı­ğın bi­rin­ci de­re­ce­den suç or­ta­ğı­yız. “Ha­di o­ra­dan” di­yen­le­ri du­yar gi­bi­yim. Zi­ra az bu­çuk gö­rüp çok bu­çuk hü­küm­ler ve­ri­yor; bir­kaç sa­tır o­ku­yup cilt­ler do­lu­su ko­nu­şu­yor; yüz­de bi­re u­laş­ma­dan yüz­de yü­zü in­faz e­di­yo­ruz. Ya­rım ba­kış­lar­dan sağ­lam gö­rüş­ler çık­ma­ya­ca­ğı­nı, ek­sik bil­gi­ler­den doğ­ru­la­ra u­la­şa­ma­ya­ca­ğı­mı­zı, zan­lar­la ha­ki­ka­te u­laş­ma fır­sa­tı­nın kay­bo­la­ca­ğı­nı at­la­ya­rak üs­te­lik.

O­ysa ki ta­nım­la­ma­lar göz­lem­ler ço­ğal­dık­ça sağ­lık­lı ha­le ge­lir. Ak­si hal­de ya­rım dok­to­run can­dan et­me­si mi­sa­li ek­sik göz­lem­ler ba­kı­şı da kö­rel­tir ve in­sa­nı dip­siz bir ku­yu o­lan zan­na dü­şü­rür. Kim­bi­lir bel­ki de bu yüz­den sol­dan ge­len ham­le­le­re di­renç­li o­lan ni­ce id­rak, sağ­dan ge­len­le­re ay­nı di­ra­yet­le kar­şı ko­ya­mı­yor!

Ha­di dö­ne­lim i­çi­mi­ze! Bu ka­çın­cı o­lay? Bu yi­tir­di­ği­miz ka­çın­cı can? Bu yok et­ti­ği­miz ka­çın­cı o­cak? Bu ih­mal­kar­lı­ğın a­dı­nı “ka­der” ko­yan kar­deş­le­rim! Ka­bul… Kış ü­şü­tür a­ma mey­ve­si ba­har­dır. Has­ta­lık ya­ta­ğa dü­şü­rür a­ma şi­fa­ya u­laş­tı­rır. İf­las yı­kı­cı­dır a­ma tu­tum­lu­lu­ğu öğ­re­tir. Ay­rıl­mak a­cı­dır a­ma ka­vuş­ma be­ce­ri­si­ni ka­zan­dı­rır. Aç­lık zor­dur a­ma tok­lu­ğun lez­zet­ti­ni his­set­ti­rir.

Çek­ti­ği­miz her ız­dı­rap, o­na ne­den ve na­sıl düş­tü­ğü­mü­zü ve on­dan na­sıl kur­tu­la­ca­ğı­mı­zı gös­te­ren i­şa­ret­ler ta­şır. Öy­ley­se a­cı­la­rı­mı­zı göz­le­ye­rek, han­gi ız­dı­rap­la ka­de­rin sa­hi­bi­nin bi­ze ne öğ­ret­mek is­te­di­ği­ni keş­fet­me­miz ge­rek­mi­yor mu? E­vet bu yı­kım ve he­pi­mi­zi de­rin a­cı­ya bo­ğan, bir çok hi­ka­ye­yi ya­rı­da bı­ra­kan, 18 ca­nı­mı­za mal o­lan bu ma­kus o­lay ta­bi ki bir “ka­der”dir.

An­cak bu ka­der; ih­mal­le­rin, u­cuz iş gü­cü­nün ya­rat­tı­ğı ça­lış­ma im­kân­la­rı­nın, ek­sik do­na­nım­la­rın, iş­ve­ren­le­rin kâr-in­san denk­le­min­de her za­man kar o­ra­nı­nı ter­cih et­me­le­ri­nin, mer­ke­zi yö­ne­tim­le­rin gü­ven­lik ve ça­lış­ma stan­dart­la­rı­ni in­san­ca stan­dart­la­ra ka­vuş­tur­ma­ma­sı­nın, ek­sik­le­rin i­şin muk­te­dir­le­ri­nin “pa­ha­lı o­lur” an­la­yı­şıy­la ya­pıl­ma­ma­sı­nın ka­de­ri­dir ve or­ta­da­ki ih­mal­ler zin­ci­ri bu ka­de­re se­be­bi­yet ver­miş­tir...

Ken­di ih­mal­kâr­lık­la­rı­mı­zın, ay­maz­lı­ğı­mı­zın, ak­lı­mı­zı kul­la­na­ma­ma­mı­zın fa­tu­ra­sı­nı di­rek Al­lah’a mal e­dip i­şin ko­lay­cı­lı­ğı­na kaç­mak i­se sa­de­ce “a­kıl tu­tul­ma­sı”dır. Zi­ra yet­miş beş a­yet di­re­k o­la­rak, ye­di­yü­ze ya­kın a­yet do­lay­lı o­la­rak “ak­la” a­tıf ya­pı­yor ve Yu­nus su­re­si 100. a­yet i­se bu­na bir nok­ta ko­yu­yor: “Al­lah ak­lı­nı kul­lan­ma­yan­la­rın ü­ze­ri­ne iğ­renç bir pis­lik a­tar”

De­mek ki her tür­lü pis­lik­ten kur­tul­mak i­çin “a­kıl” ni­me­ti­nin kul­la­nıl­ma­sı e­sas ve bu ni­met ay­nı za­man­da mut­lak ha­ki­ka­te sım­sı­kı tu­tun­ma­nın ve Hak­k'a bağ­lan­ma­nın da a­nah­ta­rı. A­ma ak­lın da baş­lı ba­şı­na te­miz­len­me­si ge­re­ki­yor. Ha­ki­ka­te u­laş­mak i­çin ak­lı kul­lan­mak; ak­lın da kul­la­nı­la­bil­me­si i­çin “te­miz” kal­ma­sı, “te­miz” kal­ma­sı i­çin de o­nu ör­ten dav­ra­nış ve ey­lem­ler­den u­zak ka­lın­ma­sı ge­re­ki­yor.

Zi­ra ki­ta­bı­mız­da Al­lah'ın pis­lik (rics) o­la­rak say­dı­ğı kö­tü a­lış­kan­lık­la­rın ak­lın ha­ki­ka­te u­laş­ma­sı­nı en­gel­le­ye­rek hak­kıy­le i­man et­me­nin de ö­nü­ne geç­ti­ği a­şi­kâr. Ya­ni ne­fi­sin zap­tı­na uğ­ra­mış ve­ya kir­len­miş a­kıl, he­sap­sız is­tek­ler i­çin ma­kul gö­rü­nen ge­rek­çe­ler uy­du­rur; vic­dan i­se tüm bun­la­rı ak­la­yıp ki­şi­nin ken­di­si­ni “kan­dır­ma”uğ­ra­şı­nı te­nef­füs e­der. E­ği­til­me­miş ne­fis, böy­le­lik­le ak­lı kir­li bir dü­şü­nüş ü­ze­ri­ne iş­le­tir ve vic­da­nı uy­ku­da bı­ra­kır de­mek. As­lın­da her bi­ri bi­rer ni­met o­lan bu lü­tuf­lar­la ha­yır ye­ri­ne şer­rin em­ri­ne gi­ren ki­şi de ken­di el­le­riy­le ken­di­si­ni a­te­şe a­tar de­mek.

Ko­nu­yu bi­raz da­ha an­la­şı­lır ha­le ge­ti­re­lim mü­sa­a­de­niz­le; Bi­na­yı ya­pan mü­te­a­hit ne­re­den gel­di, u­zay­dan mı? Var­sa ruh­sa­tı­nı ve­ren be­le­di­ye? Kont­ro­lor­lü­ğü­nü ya­pan de­ne­tim me­ka­niz­ma­la­rı? E­lekt­ri­ği­ni, su­yu­nu ve­ren ku­rum­lar res­mi da­i­re­ler? Bun­la­rı ya­pan­lar hep i­çi­miz­den in­san­lar de­ğil mi?

Öy­ley­se ki­me, ne­den kı­zı­yo­ruz Al­lah aş­kı­na? Mü­te­ah­hit hır­sız­lık yap­tı, do­lan­dır­dı, de­niz ku­mu kul­lan­dı, in­ce de­mir kul­lan­dı! Bu a­da­mı kim ye­tiş­tir­di? Ön­ce a­i­le­si. Son­ra öğ­ret­me­ni. Son­ra top­lum. Öğ­re­te­me­di­ği­miz he­sap kor­ku­su, vic­da­ni he­sa­bın te­za­hü­rü de­ğil mi bu tab­lo­lar?

O­kul­lar­da ders ki­tap­la­rı­na o­dak­lı man­kurt (bi­linç­li kö­le) ye­tiş­ti­ri­yo­ruz, ço­cuk­la­rı­mı­zı a­ka­de­mik ba­şa­rı­ya o­dak­lı bi­rer ro­bot ha­li­ne ge­ti­rip in­sa­ni, vic­da­ni, ir­fa­ni de­ğer­le­ri­mi­zi a­şı­la­ya­mı­yo­ruz; her i­le ü­ni­ver­si­te aç­mak­la ö­vü­nü­yo­ruz a­ma bi­lim ü­re­te­mi­yo­ruz de­yin­ce kı­ya­met ko­pa­ran ku­rum yö­ne­ti­ci­le­ri; var mı bu o­lan bi­te­ne i­ki ke­la­mı­nız? Sa­de­ce on­lar mı? Ha­yır ha­yır han­gi bi­ri­mi­zin var? Zi­ra baş­ta ken­di nef­sim he­pi­miz suç­lu­yuz.

Ne­den? Çün­kü hep de­di­ğim ve di­ye­ce­ğim gi­bi i­şi ka­buk­tan i­ba­ret gö­rüp ö­ze i­ne­mi­yo­ruz. Te­mel de­rin ol­ma­yın­ca da in­anç gi­bi mu­te­şem bir bi­na in­şa e­di­le­mi­yor! Na­sıl? Şöy­le ba­şı­mı­zı el­le­ri­mi­zin a­ra­sı­na a­la­lım ve dü­rüst­çe te­fek­kür e­de­lim; Ye­ti­min mah­sun­lu­ğu­nun far­kın­da mı­yız? Ha­yır! Maz­lu­mun göz­ya­şı i­çi­mi­zi ka­na­tı­yor mu? Sa­mi­mi­yet­le ce­vap ve­re­lim, ha­yır! Çün­kü o an hü­zün­le­ni­yor, da­ki­ka­la­rı geç­tim a­ra­dan sa­ni­ye­ler geç­me­den u­nu­tup ken­di ya­şa­mı­mı­za dö­nü­yo­ruz! Kah­ka­ha­la­rı­mız, bı­ra­kın u­za­ğı ay­nı bi­na­da ya­şa­dı­ğı­mız in­san­la­rın a­cı­la­rı­na bi­ga­ne mi? E­vet!

Ka­çı­mız­ın I­rak’ta, Su­ri­ye’de, Mı­sır’da, Af­ga­nis­tan’da, Pa­kis­tan’da, A­ra­kan’da ve da­ha sa­ya­ma­dı­ğım bir­çok coğ­raf­ya­da ö­len, öl­dü­rü­len, iş­ken­ce e­di­len, ır­zı­na ge­çi­len, in­san­lık o­nu­ru a­yak­lar al­tın­da çiğ­ne­nen kar­deş­le­ri­miz i­çin uy­ku­su kaç­tı? Ka­çı­mız­ın biz­zat gö­zü­müz­le gör­dü­ğü­müz, ku­la­ğı­mız­la duy­du­ğu­muz, vic­da­nı­mız­la şa­hit ol­du­ğu­muz dün­ya­nın her­han­gi bir ye­rin­de­ki aç ço­cuk­la­rı gö­rün­ce, mü­kel­lef sof­ra­la­rı­mız­da ye­mek­le­ri bo­ğa­zı­na ta­kıl­dı? Ka­çı­mız dün­ya ü­ze­rin­de zu­lüm gö­ren her bir can i­çin dil, din, ırk, renk, mez­hep gö­zet­mek­si­zin -hiç­bir şey ya­pa­mı­yor­sak bi­le- ge­ce­nin bir ya­rı­sı uy­ku­mu­zu bı­ra­kıp el­le­ri­mi­zi a­çıp gö­zü yaş­lı gön­lü mah­sun bir şe­kil­de sa­mi­ma­ne du­a­lar e­de­bil­di?

Al­lah’tan o­lan bi­ten kar­şı­sın­da ak­lı­nın mi­de­si bu­la­nan­lar ha­len var da; i­ki gü­zel ke­lam e­dip, çö­lün der­diy­le kav­ru­lan­la­ra bir se­rap se­rin­li­ği bah­şe­di­yor­lar. Ko­nuy­la ne a­la­ka­sı var di­ye­cek­si­niz! As­lın­da ko­nu­nun tam da ken­di­si bu! Biz ken­di ben­cil­li­ği­miz­de bo­ğul­duk­ça mu­kad­des­le­ri­mi­zi yi­tir­dik, a­i­di­yet­le­ri­mi­zi u­nut­tuk, a­it ol­du­ğu­mu­zu san­dı­ğı­mız ma­ne­vi mi­ra­sın sa­de­ce bu­da­la­sı ha­li­ne gel­dik.

Pe­ki ne ya­pa­lım? Ne­dir bu i­şin çö­zü­mü? İl­kin “in­san” ol­du­ğu­mu­zu a­nım­sa­ya­lım! Bir kalp ta­şı­dı­ğı­mı­zın far­kı­na va­ra­lım! “O­ra­sı be­nim me­ka­nım­dır” di­yen pa­di­şa­hın ha­tı­rı­na or­dan ki­ni, nef­re­ti, buğ­zu, hır­sı, a­da­ve­ti a­yık­la­ya­lım. At­tı­ğı­mız her a­dım­da “kal­bi­mi­ze” dan­ı­şa­lım ve kal­bi­mi­ze sı­kın­tı ve­ren her ney­se on­dan u­zak du­ra­lım! İl­ke ve hak­ka­ni­yet kan­ta­rı­na tek ba­şı­mı­za çı­ka­rak ken­di­mi­zi tar­ta­lım.

Ya­ni -hep de­di­ğim gi­bi- her­şe­yin “bir” i­le baş­la­dı­ğı ger­çe­ğin­den ha­re­ket­le, i­çi­mi­ze hic­ret e­de­rek o­ra­yı fab­ri­ka a­yar­la­rı­na dön­dü­re­le­im; Nef­re­tin ye­ri­ni mer­ha­met; ki­nin ye­ri­ni kar­deş­lik; şir­kin ye­ri­ni tev­hid; ba­tı­lın ye­ri­ni hak; ka­ran­lı­ğı­n ye­ri­ni ay­dın­lık; mad­de­nin ye­ri­ni ma­na; a­lış­kan­lık­la­rın ye­ri­ni aş­kın­lık; hüs­ra­nın ye­ri­ni guf­ran; küf­ra­nın ye­ri­ni şük­ran; ka­bu­ğun ye­ri­ni çe­kir­dek; a­ra­cın ye­ri­ni a­maç; ma­lu­ma­tın ye­ri­ni ma­ri­fet; sö­zün ye­ri­ni dav­ra­nış; ri­va­ye­tin ye­ri­ni ri­a­yet; ta­sar­ru­fun ye­ri­ni ta­sad­duk; is­ra­fın ye­ri­ni pay­laş­ma; hır­sın ye­ri­ni hu­zur; ta­ma­hın ye­ri­ni ka­na­at; ben­li­ğin ye­ri­ni bir­lik­te­lik; Ka­bil’in ye­ri­ni Ha­bil, he­va­nın ye­ri­ni tak­va, öf­ke­nin ye­ri­ni i­ti­dal al­sın.

İş­te o za­man dün­ya­ya da eş­ya­ya da ba­kı­şı­mız de­ği­şir ve in­şa­Al­lah kal­bi­miz ilk gün­kü fab­ri­ka a­yar­la­rı­na dö­ne­rek kan ye­ri­ne nur pom­pa­lar vü­cu­du­mu­za. Ne i­çin ya­ra­tıl­dı­ğı­mı­zı, bu dün­ya­ya ne­den gel­di­ği­mi­zi, gel­me­nin as­lın­da git­me­nin ilk a­dı­mı ol­du­ğu­nu keş­fe­de­riz ye­ni­den. Baş­ka ne mi o­lur? Me­se­la, ka­pi­tal di­ni­ne ve o­nun i­la­hı o­lan pa­ra­ya kö­le ol­mak­tan vaz­ge­çe­riz. “Be­nim” le baş­la­yan cüm­le­ler­le kav­ga­mız o­lur, zi­ra ta­şı­dı­ğı­mız ca­nın da­hi ‘bi­ze a­it ol­ma­dı­ğı­nı’ fark e­de­riz.

Bu e­ma­net bi­lin­ci i­çin­de iç­ti­ği­miz su­yun, giy­di­ği­miz hır­ka­nın, a­ya­ğı­mız­da­ki a­yak­ka­bı­nın, ağ­zı­mı­za al­dı­ğı­mız lok­ma­nın ü­ze­rin­de da­hi bir ta­sar­ruf hak­kı­mız ol­ma­dı­ğı­nın far­kın­da­lı­ğı­nı yu­dum­la­rız. Müs­lü­ma­nın “e­min” in­san ol­ma­sı ge­rek­ti­ni far­ke­de­riz. Böy­le­ce ken­di­mi­zi ka­mi­len ter­bi­ye et­mek­le kal­maz, baş­ka kul­la­rı da hal ve ah­va­li­miz­le Rab­bin i­zin ve mu­ra­dıy­la bu gü­zel­lik sof­ra­sı­na da­vet et­miş o­lu­ruz.

U­nut­ma­ya­lım ne o­lur; As­ıl ö­lüm ha­yat­tan de­ğil ha­ki­kat­ten kop­muş bir hal­de ‘öl­müş yü­rek­ler­le’ ya­şa­dı­ğı­nı san­mak­tır. Çün­kü en bü­yük yol­dan çı­kış hi­ka­ye­si­nin ak­tö­rü o­lan İb­lis, ken­di çö­zü­lüş sil­si­le­si­ni ay­nıy­la in­sa­na yük­le­mek gay­re­tin­de­dir.