İNSAN İNSANA EMANETTİR
Yazılı Makale

İNSAN İNSANA EMANETTİR

10 dk okuma

Gü­nü­müz dün­ya­sı bit­mek tü­ken­mek bil­me­yen bir de­ği­şi­min ku­lak­la­rı ve kalp­le­ri sa­ğır e­den u­ğul­tu­su i­le do­lu. Si­ya­set, e­ko­no­mi, sos­yal med­ya, eğ­len­ce ve tek­no­lo­ji gi­bi bir­çok a­lan, gös­ter­di­ği ge­liş­me­ler­le sü­rek­li dik­ka­ti­mi­zi çek­me­ye ve ken­di­ne yö­nelt­me­ye ça­lı­şı­yor. Kalp­le­ri­mi­ze ve ma­ne­vi­ya­tı­mı­za hü­cum e­den bi­rer düş­man gi­bi kı­ya­sı­ya ya­rı­şı­yor gi­bi­ler san­ki. On­lar bu ya­rış­la­rın­da ba­şa­rı­lı ol­duk­ça biz­ler ‘tü­ket­me­ye’ teş­vik e­di­li­yor, sa­hip ol­ma ar­zu­muz­la şa­hit­lik mü­kel­le­fi­ye­ti­mi­zin ü­ze­ri­ni ör­tü­yo­ruz.

Bu ne­den­le ol­sa ge­rek ki a­dı­nı ‘mo­dern’ koy­du­ğu­muz, bu pas­lı ve be­yaz­la­rı i­yi­den i­yi­ye kir­le­til­miş ik­lim­de her bi­ri­miz prog­ram­lan­mış tü­ke­ti­ci­ler hük­mün­de­yiz ar­tık. Ya­pay, kur­gu­sal, rö­tuş­lan­mış, iş­len­miş, kı­lı­fı­na uy­du­rul­muş ger­çek­lik­le­rin sa­bit­len­miş gö­rü­nüm­le­ri, söz­le­rin do­la­şım­da de­ğer ve de­rin­lik kay­bı­na uğ­ra­yan an­lam­la­rı, in­san­la­rın ken­di­ni dı­şa­vur­ma ön­ce­lik­le­riy­le dö­nüş­tür­dük­le­ri ki­şi­lik­le­ri i­le o­luş­tu­ru­lan bu or­tam­da i­çi­mi­zin Hi­ra’sı­na çe­kil­mek müm­kün ol­ma­dı­ğı i­çin de in­sa­nın i­çi­ne yer­leş­ti­ri­len vic­dan çi­pi pas­la­nı­yor ve ma­ne­vi dün­ya­mız bir eğ­len­ce for­mun­da me­ta­laş­mış bir ol­gu o­la­rak çı­kı­yor kar­şı­mı­za.

Bu a­çı­dan ba­kın­ca da e­zi­ci bir ke­si­min “tek­no­lo­ji ça­ğı” o­la­rak ni­te­len­dir­di­ği haz, hız ve a­yar­tı­cı güç­le­rin kut­san­dı­ğı bu pas­lı ik­li­me ben “sav­rul­ma ça­ğı” o­la­rak ba­kı­yo­rum ma­a­le­sef. Ka­bul e­di­yo­rum e­vet; ha­re­ket ha­ya­tın ta­bi­a­tın­da var, do­la­yı­sıy­la in­sa­nın ha­re­ke­ti a­ra­ma­sı ka­dar ta­bi­i bir şey yok, a­ma ha­re­ke­tin hı­zı da ö­nem­li. Bir at­lı­ka­rın­ca­ya bin­di­ği­ni­zi dü­şü­nün me­se­la ve he­ye­can­la bin­di­ği­miz bu at­lı ka­rın­ca­nın bir a­rı­za i­le nor­mal­den da­ha hız­lı dön­dü­ğü­nü he­sap e­din. Böy­le­si­ne nor­mal dı­şı bir hız­da dö­nen at­lı­ka­rın­ca­dan in­mek is­te­sek de i­ne­me­ye­ce­ği­miz i­çin, bu hız e­zi­yet­li bir mah­ku­mi­ye­te dö­nüş­mez mi bi­zim i­çin?

Be­nim sö­zü­nü et­ti­ğim sav­rul­ma ha­li bu iş­te. Tü­ke­tim ar­zu­muz dep­reş­tik­çe, sa­hip ol­ma hır­sı­mız art­tık­ça ha­ya­tı­mı­zın da hı­zı art­tı a­ma de­ği­şi­min sey­ri ba­şı­mı­zı dön­dü­rü­yor sü­rek­li. Ar­tık ken­di nor­mal­le­ri­miz­le ir­ti­bat ku­ra­maz, yap­tık­la­rı­mı­zın an­la­mı­na e­ri­şe­mez hal­de­yiz. Üs­te­lik ken­di­mi­zi bu hı­za o ka­dar kap­tır­dık ki, is­te­sek de dı­şı­na çı­ka­mı­yo­ruz bu çıl­gın­ca dön­gü­nün.

A­lış­ve­riş yap­mak, ye­ni bir şey­ler al­mak, her­ke­sin sa­hip ol­duk­la­rı­na sa­hip ol­mak, po­pü­ler şey­ler­den ha­ber­dar ol­mak, gü­nün trend­le­ri­ni ta­kip et­mek, ek­ran baş­la­rı­na çi­vi­len­mek, do­kun­ma­tik o­lan her şe­ye yüz­ler­ce ke­re do­kun­mak a­ma as­lın­da ger­çek o­lan hiç­bir şe­ye do­ku­na­ma­mak­tan i­ba­ret o­lan bu dön­gü­de tüm bun­la­rı yap­ma­yı, bi­raz da bü­tün dün­ya­ya gös­te­re­bil­mek, üs­tü­mü­ze ta­kıp ta­kış­tı­rıp ser­gi­le­mek, in­san­lı­ğı­mı­zın o­ra­sı­na bu­ra­sı­na i­liş­ti­rip ki­şi­sel vit­ri­ni­mi­ze ko­ya­bil­mek i­çin de­li­ce­si­ne bir ar­zu i­çin­de­yiz çün­kü.

Bu, tü­ken­mek bir ya­na her gün do­zu da­ha çok ar­tan ar­zu­muz; bi­ze bir ni­met o­la­rak bah­şe­di­len bu ha­ya­tın an­la­mı­nı e­li­miz­den al­dı ve ar­tık bu ha­yat­la ru­hu­mu­zu do­yu­ra­maz ha­le gel­dik, bu yüz­den de ken­di ha­ki­ka­ti­miz­den a­dım a­dım u­zak­laş­ma­ya baş­la­dık. Ken­di be­de­ni­miz­den da­ha i­yi bir be­den, o be­de­ni ör­ten el­bi­se­den da­ha çar­pı­cı bir el­bi­se, ken­di yü­zü­müz­den da­ha gü­zel bir yüz, ken­di ya­şan­tı­mız­dan da­ha şa­şa­a­lı bir ya­şan­tı a­ra­ma­ya çık­tı­ğı­mız gün­den be­ri bi­zi kan ter i­çin­de bı­ra­kan, bü­tün bu ‘par­lak’ per­for­mans­lar sa­ye­sin­de; ya­şar­ken, du­yar­ken, his­se­der­ken, ken­di­mi­ze ve baş­ka­la­rı­na yö­ne­lir­ken, ken­di­miz­le ve on­lar­la za­ma­nı pay­la­şır­ken, i­çin­de­ki on­ca şey­le bir­lik­te ha­ya­tın i­çin­de a­kıp gi­der­ken ge­ri­de bı­rak­tık­la­rı­mız­la a­i­di­yet his­le­ri­mi­zi, re­fe­rans­la­rı­mı­zı, sâ­bi­te­le­ri­mi­zi, me­se­le­mi­zi, me­su­li­yet duy­gu­mu­zu, su­al­le­ri­mi­zi, mu­kad­des­le­ri­mi­zi de yük o­la­rak gör­dü­ğü­müz i­çin te­ker te­ker in­dir­me­ye baş­la­dık uğ­ra­dı­ğı­mız her me­kan ve in­san­da.

Ken­di ha­yat hi­ka­ye­mi­zi ö­ze­tin­den hız­lı­ca o­ku­ma­ya ça­lış­tı­ğı­mız i­çin de te­va­zu pe­çe­li kib­ri­miz, ih­las li­bas­lı ri­ya­mız, ze­kâ kı­lık­lı üç­kâ­ğıt­çı­lı­ğı­mız, u­ya­nık­lık su­ret­li da­la­ve­re­miz; kul­lu­ğu i­ba­det­ten i­ba­ret zan­ne­di­şi­miz­le ken­di­mi­ze, fik­ri­mi­ze, in­sa­nı­mı­za, ta­ri­hi­mi­ze, coğ­raf­ya­mı­za, de­ğer­le­ri­mi­ze ve en ö­nem­li­si de in­san ya­nı­mı­za düş­man o­luş se­rü­ve­ni­miz hız ka­zan­dı. Kay­gan ze­min­ler­de pa­ti­naj yap­tı­ğı­mız, zih­nî felç­leş­me ya­şa­dı­ğı­mız bu ya­şam bi­çi­mi­nin bir çe­şit kö­le­leş­me ol­du­ğu­nu gö­re­me­di­ği­miz i­çin so­run­la­rı­mı­zın ne­den­le­ri­ni ve kö­ken­le­ri­ni, ne­re­den kay­nak­lan­dı­ğı­nı, bu so­run­la­rı­mı­zın üs­te­sin­den na­sıl ge­le­bi­le­ce­ği­mi­zi de bi­le­mi­yo­ruz ar­tık ve ger­çek­le­ri ört­bas e­de­rek at­tı­ğı­mız her a­dım, ge­ri­de bı­rak­tı­ğı­mız her de­ğe­ri­miz bi­zi bü­yük çık­maz so­kak­la­rın e­şi­ği­ne fır­la­tı­yor.

Say­ma­ya ça­lış­tı­ğı­mız bu se­bep­ler­den ol­sa ge­rek ki; Ka­bul et­ti­ği­mi­zi san­dı­ğı­mız a­ma tem­si­lin­de a­ciz kal­dı­ğı­mız, bu ac­zi­ye­tin bi­le far­kın­da ol­ma­dan ö­mür çü­rüt­tü­ğü­müz de­ğer­ler man­zu­me­si­nin ha­yat­la­rı­mı­za yan­sı­ma­yan kıs­mın­da kıb­le eh­li ol­du­ğu­nu id­di­a e­den biz­ler; ar­tık na­maz­lar­da da­hi ay­nı ca­mi­ler­de bir a­ra­ya ge­le­mi­yor a­ma Al­lah’ın i­pi­ne, O’nun gös­ter­di­ği yo­la top­lu­ca tu­tu­na­bil­me­nin ha­yal­le­ri­ni ku­ru­yor; ür­per­ti­ci, her şe­yi­mi­zi te­fes­süh et­ti­ren, bin kü­sur yıl­lık çi­ley­le in­şa et­ti­ği­miz an­lam ha­ri­ta­la­rı­mı­zı, de­ğer­le­ri­mi­zi yer­le bir e­den bir se­kü­ler­leş­me ya­şı­yo­ruz. Bu dün­ye­vi­leş­me i­le de dün, taş­la­ra ta­pan E­bu Ce­hil mi­sa­li kâ­fir­ler­le sı­na­nıp di­ra­ye­ti­ni gös­te­ren bu coğ­raf­ya; bu­gün gö­nül­ler yı­kan a­ma bu­na rağ­men ca­mi­le­ri­ni gök­yü­zü­ne yük­selt­me ya­rı­şın­da o­lan i­man sa­hip­le­riy­le baş ba­şa ma­a­le­sef.

İn­san­lı­ğı­n ken­di­ni ke­mir­me sü­re­ci o­la­rak gör­dü­ğüm bu za­man di­li­min­de sı­ğın­dı­ğı­mız u­yuş­ma­lar­dan e­li­mi­zi e­te­ği­mi­zi çe­kip, ca­nı­mı­zı ya­ka­cak bir zi­hin ve kalp ber­rak­lı­ğı­na ken­di­mi­zi tes­lim e­de­bi­lir mi­yiz ve­ya bu de­re­ce zı­va­na­sın­dan çık­mış zi­hin­ler, ya­na­şır mı böy­le a­ğır bir be­de­li ö­de­me­ye bil­mi­yo­rum. Zi­ra ken­di­si­ni bi­le gör­mek­ten a­ciz kalp­le­ri­mi­zi öy­le­si­ne dı­şa çe­vir­miş, öy­le i­ti­mat et­mi­şiz ki her­ke­sin var zan­net­tir­dik­le­ri­ne, var san­dık­la­rı­mı­zın yok­lu­ğu hâ­lin­de var­lı­ğı­n ve var­lı­ğı­mı­zın hiç­bir an­la­mı kal­ma­ya­ca­ğı kor­ku­suy­la i­çi­mi­ze “yok” mu­a­me­le­si ya­pı­yo­ruz. Bu kor­ku­dan ol­sa ge­rek ki bu­gün­kü sa­hip­lik ar­zu­muz so­rum­lu­luk ih­mâ­li­ne dö­nüş­tü. Her şey bi­zim ol­sun der­ken biz ken­di­miz­den bir baş­ka­sı o­lup çık­tık. So­rum­lu­luk­tan an­la­ma­dı­ğı­mız sa­hip­lik­ten an­la­dı­ğı­mı­zı de­ğiş­tir­di. Ken­di­mi­ze da­hi so­rum­suz o­lu­şu­muz, bi­zim bi­ze a­it ol­ma­dı­ğı­mı­zı, al­dı­ğı­mız her ne­fe­sin da­hi e­ma­net ol­du­ğu­nu u­nut­tur­du bi­ze. İ­çi­miz ve dı­şı­mız a­ra­sın­da­ki mu­az­zam ir­ti­bat ve a­henk de böy­le­ce kay­bol­du.

Di­nin ö­zü­nün “gü­zel ah­lâk” ol­du­ğu­nu, a­sıl mü­ca­de­le­nin in­san ka­la­bil­me ça­ba­sın­da sak­lı ol­du­ğu­nu bin beş yüz yıl ön­ce hay­kı­ran Mu­ham­med’i ha­ki­kat­ler i­le a­ra­mız na­sıl bu ka­dar a­çıl­dı sa­nı­yor­su­nuz? Şu sa­tır­lar­la ol­sun sa­de­ce i­ki da­ki­ka ba­şı­nı­zı el­le­ri­ni­zin a­ra­sı­na a­lın ve dü­şü­nün lüt­fen; A­dı­nı “bil­gi ça­ğı” koy­du­ğu­muz ve ar­tık bil­gi­nin bir “tık” u­za­ğı­mız­da ol­du­ğu gü­nü­müz­de rüş­vet yi­yen me­mu­run­dan tu­tun da i­şi­ni sav­sak­la­yan iş­çi­ye; iş­çi­si­ni sö­mü­ren pat­ro­na, fâ­i­ze te­nez­zül e­den cüz­da­na, di­diş­me­yi kar­deş­li­ğin ö­nü­ne ko­yan id­rak­si­ze, geç­mi­şi­ne söv­me­yi ma­ri­fet zan­ne­den na­sip­si­ze, ö­lü­nün ar­dın­dan if­ti­ra e­den çap­sı­za, vel­ha­sıl hır­sı­zın­dan ar­sı­zı­na ka­dar, her­kes her şe­yi bil­mi­yor mu bu top­lum­da?

Al­lah’ın rah­me­ti­ni kay­bet­me kor­ku­su­nu an­lat­mak ye­ri­ne O’ndan kor­kut­ma­yı ter­cih e­de­rek sev­gi i­le kor­ku­nun bir a­ra­da o­la­ma­ya­ca­ğı­nı at­la­yan; va­at­ler ü­ze­ri­ne ku­ru­lu cen­net­pe­rest­lik­le dün­ya­yı in­san­la­ra ce­hen­nem e­den; ma­na­ya ka­fa yor­mak ye­ri­ne üc­ret­siz mus­haf da­ğıt­ma­yı se­ven; kin, in­ti­kam, ih­ti­ras ve ha­set­lik gi­bi duy­gu­la­rın e­si­ri o­lan a­ma ken­di­si­ni bil­gi kum­ku­ma­sı gö­ren; gö­nül­le­ri i­se kon­for, ta­hak­küm ve şöh­ret put­la­rı­nın iş­ga­lin­de o­lan kim­se­ler bu­gün göz­le­ri­nin ö­nün­de­ki ger­çek­le­ri gör­me­mek­te di­ret­mi­yor­lar; i­nan­mak is­te­dik­le­ri şey­le­re de­lil bul­mak i­çin a­kıl ni­me­ti­ni in­ka­ra ka­dar had­siz­leş­mi­yor­lar mı siz­ce de?

“Kar­deş­le­riy­le bir ol­ma­ya­na i­la­hi ni­met­le­rin lüt­fe­dil­me­ye­ce­ği” id­ra­kin­den na­sip­siz, ir­fan yok­su­nu hik­met­siz bir din ta­sav­vur e­den­ler; böy­le­si bir din an­la­yı­şı­nın kâ­rı­na or­tak çı­kıp mü­kel­le­fi­yet­le­rin­den ka­çı­na­rak dün­ya­da sal­ta­nat sü­ren­ler; “o­lan­la­ra tep­ki ve­ri­yo­rum” zan­nıy­la di­ni ha­ya­tın kal­bin­den çe­kip a­la­rak ta­pı­nak­la­ra, kut­sal ge­ce­le­re, sa­ray yav­ru­su ev­ler­de yün­lü sec­ca­de­le­re hap­se­den­ler; ken­di­le­ri­ni sa­de­ce müj­de­le­rin a­ma ken­di­si gi­bi dü­şün­me­yen, dav­ran­ma­yan her­ke­si “ö­te­ki­leş­ti­re­rek” i­kaz ve ce­za­la­rın mu­ha­tap­la­rı sa­yan­lar; “bu di­ni sa­de­ce biz an­la­dık” kib­ri­ne ka­pı­la­rak baş­ka­la­rı­nı tek­fir e­dip Rah­man’ın rah­me­ti­ne tah­sil­dar­lık yap­mak gi­bi bir gaf­le­te ku­laç a­tan­lar bi­le­rek ve­ya bil­me­ye­rek bu de­ğir­me­ne su ta­şı­mı­yor; müs­lü­man­la­rı par­ça­la­ma­ya de­vam et­mi­yor mu?

Ö­mür du­var­la­rı­mız­dan her gün bir tuğ­la ek­si­lir­ken yi­tik­le­ri­ni bul­mak ko­nu­sun­da ça­ba­la­mak ve ken­di­ni ö­te­le­re ha­zır­la­mak ye­ri­ne tef­ri­ka­ya dü­şüp par­ça­lan­ma­ya se­bep o­la­rak Rab­bin rah­me­tin­den u­zak­laş­tı­ran bu had­siz­lik; ce­ha­le­tin em­zir­di­ği ev­vel­ki üm­met­le­rin yan­lış­la­rı­nı tek­rar et­mek­ten, ya­ni ta­ri­hin te­ker­rü­rün­den kay­nak­lan­mı­yor mu? Ka­bul et­me­li­yiz ki, ta­lip ol­du­ğu­muz ni­met­le­rin yü­ce­li­ğin­ce mad­di im­kân­la­rı­mız art­tık­ça sağ­dan ya­na­şan şey­ta­nın a­çık he­de­fi ha­li­ne ge­len biz­ler; hay­kır­ma­ya ça­lış­tı­ğı­mız ha­ki­kat­le­rin biz­de ek­sik ol­du­ğu­nu; mut­lak ha­ki­kat­ler kar­şı­sın­da­ki ma­ne­vi ye­tim­li­ği­mi­zi fark et­mek­si­zin al­dı­ğı­mız her ne­fe­sin, dil­len­dir­di­ği­miz her ke­li­me­nin, ye­di­ği­miz her hak­kın, ağ­lat­tı­ğı­mız her gö­zün, a­cıt­tı­ğı­mız her kal­bin he­sa­bı­nı ve­re­ce­ği­miz o gün­den ga­fil ol­du­ğu­muz­dan be­ri; ha­yat de­nen gir­da­bın bi­lin­mez­lik­le­rin­de ruh­suz in­san­la­ra dö­nüş­tük.

Çok de­ğil; ken­di hiç­li­ği­mi­zi fark e­de­cek ka­dar her şe­yin sa­hi­bi­ni bil­di­ği­miz, bu ka­dar ge­rek­siz meş­gu­li­ye­ti­miz ol­ma­dı­ğı i­çin i­çi­miz­le ba­rı­şık ol­du­ğu­muz on beş, en faz­la yir­mi yıl ön­ce­ki va­kit­le­ri a­nım­sa­yın ne o­lur; Dün­ya­nın bi­ze en u­zak kö­şe­sin­de aç­lık­tan kıv­ra­nan bir in­sa­nın var­lı­ğı, bir an­ne­nin göz­ya­şı, bir ye­ti­min ba­ba hay­kı­rı­şı ken­di­le­rin­den ha­be­ri­miz ol­ma­sa bi­le -yü­re­ği­miz­de o an ya­nan bir a­teş­le- iş­ta­hı­mı­zı ka­çı­rıp, sof­ra­mız­dan kal­dır­maz mıy­dı bi­zi?

İ­nan­dı­ğı­mız­la ya­şa­dı­ğı­mı­zın bir­bi­riy­le çe­liş­me­di­ği; ak­lı­mız­la kal­bi­mi­zin, hâ­li­miz­le kâ­li­mi­zin, i­çi­miz­le dı­şı­mı­zın bir ol­du­ğu o va­kit­ler­de ma­hal­le­miz­den o­ku­lu­mu­za, e­vi­miz­den kom­şu­mu­za, çar­şı­mız­dan soh­bet­le­ri­mi­ze ka­dar her a­lan­da ha­ya­tı­mı­zı tan­zim e­den sa­bit re­fe­ran­sı­mız “sev­gi­miz, mer­ha­me­ti­miz, şef­ka­ti­miz” de­ğil miy­di? “Kom­şun aç­ken tok ya­tıl­maz” di­yen de, vak­tiy­le yol­da­ki­le­rin ca­nı çek­me­sin di­ye mu­zu si­yah po­şet­le ta­şı­yan da, gö­rü­len ku­su­run söy­len­me­si­ni a­yıp bu­lan da biz de­ğil miy­dik?

İl­ke­le­ri­nin i­zi­ni sü­ren, il­ke­le­ri­ni ül­kü­le­re dö­nüş­tür­me ceh­di gös­te­ren; kal ve ha­liy­le ha­ki­ka­ti ya­şa­yan ve ya­şa­tan; fi­kir, o­luş ve va­ro­luş san­cı­sı çe­ken ve bu müm­bit coğ­raf­ya­nın her ka­rı­şı­nı kan­la­rıy­la su­la­yan ced­di­miz can­la­rı­nı, mal­la­rı­nı, kan­la­rı­nı in­anç­la­rı­na şa­hit kıl­ma­nın aş­kıy­la ya­nıp tu­tuş­ma­mış­lar mıy­dı? Bu aşk­sal tec­rü­be­nin he­ve­se kur­ban e­dil­di­ği, mut­lu­lu­ğun haz­za i­po­tek e­dil­di­ği bu kes­kin ve hız­lı dö­nü­şü­mü ner­dey­se te­red­düt­süz­ce ka­bul­len­me­dik mi he­pi­miz?

Bu­luş­ma­mız ge­re­ken ar­ka­daş­lar, ka­tıl­ma­mız ge­re­ken top­lan­tı­lar, yap­ma­mız ge­re­ken su­num­lar, dol­dur­ma­mız ge­re­ken form­lar, ger­çek­leş­tir­me­miz ge­re­ken plan­lar, ka­çır­ma­ma­mız ge­re­ken et­kin­lik­ler, in­di­rim­li-in­di­rim­siz sa­tış­lar, ya­ka­la­ma­mız ge­re­ken trend­ler, kut­la­ma­mız ge­re­ken ö­zel gün­ler, at­ma­mız ge­re­ken nu­tuk­lar, i­çi­ni dol­dur­ma­mız ge­re­ken ya­lan­lar, at­ma­mız ge­re­ken ha­va­lar, ta­şı­ma­mız ge­re­ken de­di­ko­du­lar­la ya­şa­dı­ğı­mız ça­ğa han­gi bor­cu­mu­zu ö­de­ye­bil­dik?

Her şe­yi bu ka­dar ko­nu­şup tü­ket­miş­ken ve hiç kim­se­nin bir şey­le­ri ko­nuş­ma­ya ye­ni­den baş­la­ma­ya, ye­ni­den dü­şün­me­ye, fi­kir­le­rin ve duy­gu­la­rın sı­fır nok­ta­sı­na ge­ri dön­me­ye ta­ham­mü­lü yok­ken bun­ca yan­lı­şı na­sıl doğ­ru­ya ta­şı­ya­ca­ğız, var mı bir fik­ri­niz? Bu za­ma­ne do­lam­ba­cın­da şu­ur­suz­ca dö­nüp du­rur­ken ken­di­mi­ze na­sıl ge­ri dö­ne­cek, zih­ni­mi­zi e­le ge­çi­ren bu deh­şe­ten­giz il­lüz­yon­dan dü­şün­ce­le­ri­mi­zi na­sıl kur­ta­ra­ca­ğız? Bi­zi her ya­nı­mız­dan ku­şa­tıp sa­ran bu cen­de­re­yi na­sıl kı­ra­cak; e­li­mi­ze tu­tuş­tu­ru­lan ha­zır ce­vap­lar­dan ya­ka­mı­zı na­sıl sı­yı­ra­cak, bil­me­ce­yi a­ra­ma­ya ne­re­den baş­la­ya­ca­ğız?

Bu­gün bu­lun­du­ğu­muz ye­rin as­lın­da kay­bol­du­ğu­muz yer ol­du­ğu­nu na­sıl an­la­ya­cak; u­laş­ma­ya ça­lış­tı­ğı­mız he­def­le­rin bi­zi her gün ken­di­miz­den u­zak­laş­tır­dı­ğı­nı ne za­man fark e­de­ce­ğiz? Pe­ki ya mad­di­yat­la tı­kın­ma­ya, çıl­gın­ca sa­tın al­ma­ya, tü­ket­me­ye, or­tam­la­ra ak­ma­ya, ken­di­miz­den sak­lan­ma­ya, baş­ka­la­rı­nı bo­zuk pa­ra gi­bi har­ca­ma­ya, nef­ret et­me­ye, öf­key­le i­ti­şip ka­kış­ma­ya, ih­ti­ras­la ö­te­ki­leş­tir­me­ye, kö­tü­lük­le ya­şa­ma­ya, zi­hin­sel o­la­rak gü­dül­me­ye, duy­gu­sal o­la­rak sö­mü­rül­me­ye, sığ­laş­ma­ya ve kli­şe­leş­me­ye, tek­no­lo­jik o­la­rak kö­le­leş­ti­ril­me­ye, gün­cel­le u­yuş­tu­rul­ma­ya, mar­ka­lar­la gü­dü­len­me­ye, trend­ler­le ba­ğım­lı­laş­tı­rıl­ma­ya, baş­ka­la­rı­nın hak­kıy­la zen­gin­leş­me­ye, hak­sız­lık­la ka­zan­ma­ya ne ka­dar de­vam e­de­bi­le­ce­ğiz?

Far­kın­da­sı­nız de­ğil mi? Bü­tün ön­gö­rü­le­mez ta­raf­la­rı­mı­zı, baş­ka­la­rı­na ben­ze­mez­lik­le­ri­mi­zi, bi­ze öz­gü­lük­le­ri­mi­zi u­nut­tur­ma­ya ça­lı­şa­rak za­ma­nın yır­tıl­maz ku­ma­şın­dan bir ör­tüy­le ka­pat­ma­ya, ört­me­ye ça­lı­şı­yor­lar kalp­le­ri­mi­zin üs­tü­nü ki, a­çı­lan boş­lu­ğa bi­zim i­çin ha­zır­la­dık­la­rı ye­ni stan­dart in­san ta­ri­fi­ni, ka­lı­ba dö­kül­müş fi­kir ve his­se­diş­le­ri dol­du­ra­bil­sin­ler.

İş­te tüm bu se­bep­ler­den do­la­yı ha­ki­ka­te u­zan­mak ko­nu­sun­da ök­süz ve ye­tim du­rum­da ol­du­ğu­mu­zu her plat­form­da hay­kır­ma­ya ça­lı­şı­yo­rum. Zi­ra ö­nü­müz ve ar­ka­mız gaf­let set­le­riy­le ka­pan­mış gi­bi. Ö­nü­mü­zü gö­re­mi­yo­ruz; çün­kü ö­nü­mü­ze çe­ki­len gaf­let per­de­si ge­le­ce­ği gö­rüp ken­di­mi­ze çe­ki dü­zen ver­me­mi­zi en­gel­li­yor. Bu yüz­den de o muh­te­şem he­sap gü­nü­nü u­nu­tu­yo­ruz. Ar­ka­mı­zı gö­re­mi­yo­ruz; çün­kü geç­mi­şi­mi­ze ba­kıp ders çı­ka­ra­mı­yo­ruz. Böy­le­ce de ba­si­re­ti­miz ka­rar­dı­ğı i­çin ne ken­di ça­ğı­mı­zın göğ­sün­den süt e­mer­ken o­lan bi­ten­den hak­kıy­le ha­ber­dar o­la­bi­li­yor, ne de geç­mi­şin ha­ta­la­rın­dan kur­tu­la­bi­li­yo­ruz.

Tüm bun­lar da as­lın­da ya­na ya­kı­la di­le ge­tir­di­ği­miz “müs­lü­man” kav­ra­mı­nın “in­san­lı­ğı­n an­ne­lik ma­ka­mı” ol­du­ğu ger­çe­ği­nin üs­tü­nü ör­tü­yor. Kim­bi­lir bel­ki de bu ma­ka­mın far­kın­da­lı­ğı­nı yi­tir­di­ği­miz i­çin i­ma­nı­mız as­lan­lar gi­bi yu­va­sı­nı bek­le­mek ye­ri­ne kuş mi­sa­li ko­nup gö­çü­yor. A­bar­tı­yor mu­yum? Ben­ce ha­yır!

So­ra­lım mı ken­di­mi­ze; ah­lâ­ken va­ri­si ol­du­ğu­muz Rah­met Ne­bi­si­nin mer­ha­met­ten na­sip­siz bir üm­me­ti o­la­bi­lir mi ve­ya Al­lah’tan rah­met ta­le­bin­de bu­lu­nan ku­lun, ön­ce­lik­le ken­di­sin­de be­li­re­cek mer­ha­me­ti a­ra­yıp bul­ma­sı ge­rek­mi­yor mu? “Mer­ha­met, vic­da­nın kal­be o­ku­du­ğu e­zan­dır” id­ra­kin­den na­sip­siz bir hal­de ü­ze­ri­ni ört­tü­ğü vic­da­nı, kir­let­ti­ği ak­lıy­la bu e­za­nı duy­ma­ya­na rah­met na­sip o­lur mu pe­ki? E­dep te­ra­zi­si­nin i­ki ke­fe­sin­de yer a­lan te­va­zu ve iz­zet­ten ha­ber­siz ki­bir eh­li i­çin kalp­le­ri­nin mü­hür­le­ne­ce­ği teh­di­di yok mu İ­la­hi i­kaz­lar­da?

Ha­yır ha­yır; ne ü­mit­siz­lik ku­yu­sun­da­yım ne de yıl­la­rın o­nul­maz sı­zı­la­rı­na he­kim o­lup neş­ter vur­mak gi­bi bir had­siz­lik i­çin­de­yim. Sa­tır a­ra­la­rın­da arz et­me­ye ça­lış­tı­ğım gi­bi zih­nim­den ge­çen­le­rin a­ğır­lı­ğı­nı tek ba­şı­ma kal­dı­ra­ma­dı­ğım i­çin si­zi de bey­nim­de­ki bu kav­ga­ya or­tak et­mek is­ti­yo­rum. Çün­kü top­lu­ma on­la­rın ön­ce­lik­li ih­ti­yaç­la­rı­nı gö­zet­me­den sa­de­ce rağ­bet gös­ter­dik­le­ri şey­le­ri ve­ren­le­rin “in­şa” gi­bi bir dert­le­ri ol­ma­ya­ca­ğı­na i­man e­dip; ay­nı za­man­da has­ret ve ha­ra­ret­le a­ra­nıl­ma­yan, i­çe­ri­sin­de a­da­le­te dö­nük u­mu­dun ol­ma­dı­ğı, sev­gi­nin ö­te­len­di­ği hiç­bir ha­re­ke­tin top­lu­ma fay­da­sı ol­ma­ya­ca­ğı­na i­na­nan­lar­da­nım.

Zi­ra ya­zı­mın ba­şın­dan be­ri an­dı­ğım gi­bi çağ­lar ö­te­sin­den ne­be­vi bir i­kaz­la “si­ze ba­kıp müs­lü­man­lı­ğa ö­ze­nen yok­sa i­ma­nı­nı­zı göz­den ge­çi­rin” ni­da­sı­nın şa­ha kalk­ma­sı ge­re­ken bu sü­reç­te “yer­yü­zü iş­le­ri­ne hür­met et­me­di­ği­miz i­çin, se­ma­vi iş­ler­de far­kın­da­lık sa­hi­bi o­la­ma­ya­ca­ğı­mı­zı” at­la­ya­rak Al­lah’ın in­san­lık i­çin mu­rad et­ti­ği ya­şa­mı ıs­ka­la­yıp ken­di­ni kur­tar­ma te­la­şı i­çin­de zevk ve haz­la­rı­mı­za ka­pıl­mış bir ö­mür sü­rü­yo­ruz.

“İn­san­la­rın bi­ze ba­kıp ö­zen­me­si!” “Ne ka­dar a­ğır bir ve­bal bu” o­muz­la­rı­mız­da de­ğil mi? Bu ey­lem­le­ri­miz­de Al­lah’ın ve O’nun en muh­te­şem a­ye­ti o­lan, en bü­yük kut­sal o­lan in­sa­nın rı­za­sı ne­re­de; a­sıl so­run bu­ra­da iş­te! Gön­lü­mü­zü zih­ni­miz­le bu­luş­tu­ra­rak ha­ki­ka­tin der­diy­le ten­ha­ya çe­ki­lip, i­lah­laş­tır­dı­ğı­mız ni­ce kök­süz sev­gi­ler, men­fa­at­ler ve ih­ti­ras­lar­la çev­re­len­di­ği­mi­zin far­kın­da­lı­ğıy­la bi­zi gö­nül ma­be­di­mi­ze ça­ğı­ran e­zan­lar hür­me­tin­ce hic­ret e­de­lim mi ken­di gö­nül çö­lü­mü­ze?

Ma­dem­ki bu dün­ya­ya sa­hip ol­mak i­çin de­ğil şa­hit ol­mak i­çin gön­de­ril­dik; Sa­ray yav­ru­su ev­le­ri­miz­de, yün­lü sec­ca­de­le­ri­miz­de fir­devs­le­re ta­lip i­ken, dı­şar­da­ki kaç im­dat çığ­lı­ğı­na ku­lak ka­bar­ta­bil­dik ve­ya ka­çı­nın fer­ya­dı­na ye­ti­şe­bil­dik? Kaç ye­ti­min ba­şı­nı ok­şa­yıp yü­re­ğin­de te­bes­süm o­la­bil­dik? Kaç yok­sul sof­ra­sı­na ko­nuk o­lup u­mut­la­rı­nı di­ril­te­bil­dik? El­le­ri­mi­zi a­çıp du­a et­ti­ği­miz­de e­şi­mi­zin, ço­cuk­la­rı­mı­zın, dost­la­rı­mı­zın ve sev­dik­le­ri­mi­zin a­ra­sı­na sa­mi­ma­ne bir şe­kil­de kaç maz­lum gi­re­bil­di? As­ra be­del kaç ge­ce­yi sa­bah e­dip dam­la dam­la yaş dü­şür­dük gö­nül­le­ri­mi­ze maz­lum­lar a­dı­na? Kız ço­cuk­la­rı di­ri di­ri top­ra­ğa gö­mü­lü­yor­ken ka­çı­nı kur­ta­ra­bil­dik? Dün­ya ü­ze­rin­de 1,5 mil­yar in­san aç i­ken, gün­de o­tuz i­ki bin ci­va­rın­da in­san aç­lık­tan ö­lü­yor­ken ka­çı­na u­za­na­bil­dik? Ü­ze­ri­ne ö­lü top­ra­ğı ser­pil­miş kaç ruh­ta in­şi­rah ya­ra­ta­bil­dik? Si­yo­nist şey­tan­lık dört bir ya­nı­mı­zı sar­mış­ken, em­per­ya­liz­min e­lin­de i­nim i­nim in­li­yor­ken, ka­pi­ta­lizm bu­gün dün­ya ü­ze­rin­de en bü­yük “din” i­ken kaç ki­şi­yi ha­ki­kat i­le bu­luş­tu­ra­bil­dik?

Bu din “gü­zel ah­lâk”tan i­ba­ret i­ken, li­sa­nı­mız kal­bi­mi­zin ve id­ra­ki­mi­zin ay­na­sı ol­ma­sı ge­re­kir­ken kaç ki­şi bi­zim ve­si­le­miz­le ken­di­ne çe­ki dü­zen ver­me­ye ça­lış­tı? Al­lah’a o­lan na­maz, o­ruç, ze­kât, hac bor­cu­mu­zu (!) ö­der­ken; O’nun en muh­te­şem a­ye­ti o­lan ve bi­ze e­ma­net et­ti­ği in­san­la­ra kar­şı a­da­let, mer­ha­met, şef­kat, rah­met, ne­za­ket borç­la­rı­mız­dan ka­çı­nı ö­de­ye­bil­dik? Var­lı­ğı­mız kaç in­san i­çin ü­mit, gü­ven ve­ya hu­zur se­be­bi? Kaç ta­nı­dı­ğı­mız bi­zi gö­rün­ce “Al­lah i­yi ki se­ni ya­rat­mış!” di­ye­bi­li­yor? Kâ­i­na­tın göz­be­be­ği o­lup kıy­met na­za­rın­da em­sal­siz­li­ği­mi­zi müj­de­le­yen “in­san ya­nı­mı­zın” bi­ze sun­du­ğu ö­dev­ler bu “kaç”la­rın ne­re­sin­de?

On, on i­ki a­sır bo­yun­ca ev­re­ne, kâ­i­na­ta ve â­lem­le­re ay­nı an­da ba­kan, ay­nı ha­ki­kat pe­şin­de ko­şan; ev­ren­de gör­dük­le­ri­ni kâ­i­na­ta, kâ­i­nat­ta gör­dük­le­ri­ni â­lem­le­re ta­şı­yan; bil­gi­yi id­ra­ke, id­ra­ki şu­ur ve şa­hit­li­ğe dön­dü­ren “yer­yü­zü­nün e­fen­di­le­ri” ol­ma şe­re­fi­ne u­laş­mış ced­di­mi­zin bu­ram bu­ram hu­zur, kar­deş­lik, rah­met, mer­ha­met, bir­lik ko­kan ma­ne­vi­ya­tı ne­re­ye kay­bol­du?

E­vet, ya­zık ki ar­dı ar­ka­sı gel­me­ye­cek bu so­ru­la­ra ve­re­ce­ği­miz sa­mi­mi ce­vap­lar da gös­te­ri­yor ki; “yer­yü­zü­nü ih­mal e­de­rek se­ma­dan na­sip a­ra­ma­nın” küs­tah­lı­ğı i­çin­de­yiz. Zi­ra kay­be­de­cek var­lık­la­rı ço­ğa­lan biz­ler, baş­ka­la­rı­nın kay­bet­tik­le­riy­le il­gi­len­mez du­rum­da­yız ar­tık. Oy­sa sa­hip ol­du­ğu­mu­zu id­di­a et­ti­ği­miz ma­ne­vi di­na­mik­ler Ya­ra­tan’a o­lan ya­kın­lı­ğı­mı­zın gös­ter­ge­si­nin ya­ra­tıl­mış i­çin or­ta­ya koy­du­ğu­muz gay­ret ve kat­kı­nın ta ken­di­si ol­du­ğu­nu hay­kı­rı­yor.

Yak­la­şık yir­mi yıl­lık bi­ri­ki­min mah­sü­lü o­lan e­li­niz­de­ki bu ça­lış­ma bu sa­tır­la­rın ba­şın­dan be­ri ben­li­ği­ni­ze sun­ma­ya ça­lış­tı­ğım “ya­ra­tıl­mı­şa hiz­met ve ö­ze dö­nüş a­dı­na”; o­nun ha­tı­rı, ö­bü­rü­nün sö­zü, di­ğe­ri­nin teh­di­di, be­ri­ki­nin ır­kı, fi­la­nın ha­yâ­li, fa­la­nın pla­nı i­çin de­ğil; dün­ya­mı­zın hu­zu­ru, uk­ba­mı­zın i­ma­rı san­cı­sı i­çin­de kim ne­yi bek­ler­se bek­le­sin, ne­yi is­ter­se is­te­sin, kim han­gi dert­le kıv­ra­nır­sa kıv­ran­sın u­mu­du­mu­zun, du­a­mı­zın, 'da­ha gü­zel, da­ha ya­şa­nı­lır, da­ha e­şit, da­ha a­dil bir dün­ya' in­şa et­mek ol­du­ğu ha­ki­ka­ti i­le ye­ni­den yüz­leş­me­mi­zi sağ­la­mak a­ma­cıy­la ka­le­me a­lın­dı.

Zi­ra bu sa­tır­la­rın ya­za­rı bi­li­yor ve i­na­nı­yor ki, “bir­bi­ri­ni­zi sev­me­dik­çe i­man et­miş sa­yıl­maz­sı­nız” em­ri­ne ku­lak tı­ka­yıp, i­ma­nın ilk a­dı­mı­nın “sev­gi” ol­du­ğun­dan bi­ha­ber, “doğ­ru ve gü­zel o­la­nı” a­ra­mak ve bul­mak­tan çok ken­di­si­ni "hak­lı ve üs­tün" çı­kar­ma­ya ça­lış­mak, hiç­bi­ri­mi­ze “hiç­bir şey” ka­zan­dır­ma­ya­cak.

Çün­kü, bi­ze biz­den son­ra­ki ne­sil­le­re za­yii et­me­den bı­ra­ka­lım di­ye tes­lim e­di­len “e­ma­net” bi­lin­ci; “gü­ze­lin ya­rat­tı­ğı­na çir­kin mu­a­me­le e­dil­mez” sa­fi­ye­ti i­le gü­zel ah­lâ­kı ken­di­si­ne mülk ey­le­yen bir gön­le ih­ti­ya­cı­mız ol­du­ğu­nu; “bir baş­ka­sı ya­şa­sın di­ye ö­le­bil­me­nin” ya­şa­mak­tan gü­zel ol­du­ğu­nu fark et­me­miz ge­rek­ti­ği­ni; söz­ün bel­ki de en a­ğı­rı o­lan “em­ro­lun­du­ğu­muz gi­bi dos­doğ­ru o­la­rak”, bi­ze dos­doğ­ru ol­ma­yı em­re­den ki­ta­ba hak­kıy­la râm ol­ma­mı­zı, bu i­la­hi em­re mu­ha­tap o­lu­şuy­la sa­kal­la­rı a­ğa­ran gü­ze­lin ar­dı­na tam bir tes­li­mi­yet ve sa­da­kat­le, gay­ret ve mu­hab­bet­le düş­me­miz ge­rek­ti­ği­ni fı­sıl­dı­yor.

Ma­ne­vi­ya­tı­mı­zın mer­ke­zin­den ko­pup ge­len bu fı­sıl­tı­yı da an­cak; si­lah tu­tan el­le­rin ka­lem tu­tu­şu­nu, öf­ke ku­san dil­le­rin tes­bih çe­ki­şi­ni, İs­lâm bel­de­le­ri­ne a­da­let­le diz çök­tü­ren ec­da­dı­mı­zın gö­nül sul­tan­la­rı ö­nün­de­ki te­va­zu­su­nu an­la­ya­rak; ta­hiy­yat­lar­da o­ku­du­ğu­muz ‘Rab­be­nâ’lar­da; “be­ni, a­na-ba­ba­mı ve bü­tün mü­min­le­ri ba­ğış­la” di­ye­rek az son­ra hiç de üs­tü­mü­ze va­zi­fe ol­ma­yan bir kav­ga­da kal­bi­ni kı­ra­ca­ğı­mız, ha­ka­ret ve hat­ta kü­für e­de­ce­ği­miz, ye­tin­me­yip i­ha­net e­de­ce­ği­miz kar­de­şi­mi­zin e­be­di sa­a­de­ti i­çin du­a et­ti­ği­mi­zin far­kı­na va­ra­rak du­ya­bi­le­ce­ğiz.

Bu­gün ol­ma­sa bi­le mut­la­ka ya­rın il­min, ir­fa­nın, e­de­bi­ya­tın, fel­se­fe­nin, si­ne­ma­nın, sos­yo­lo­ji­nin ve psi­ko­lo­ji­nin is­ti­ka­me­ti­ni bü­yük öl­çü­de ye­ni­den as­lî ro­ta­sı­na çe­vir­me­ye baş­la­dı­ğı­na şa­hit o­la­ca­ğı­mı­za; bu de­rin trav­ma­nın, bu bü­yük kı­rıl­ma­nın fi­kir­de, duy­gu­da, an­la­yış­ta, his­se­diş­te bir­çok ger­çe­ği ge­ri dön­me­ye­ce­ği­miz şe­kil­de ye­ni­den de­ğiş­ti­re­ce­ği­ne ve as­lı­na dön­dü­re­ce­ği­ne i­nan­cım tam­dır.

Hz.İb­ra­him(as)'e su ta­şı­yan ka­rın­ca mi­sa­li; sır­tı­mız­da dağ­lar, gön­lü­müz­de­ki son­suz u­mut­la yü­re­ği­niz­de­ki tüm ço­rak a­ra­zi­le­ri­ni­zi ye­ni­den ye­şer­te­bil­mek ü­mit ve te­men­ni­siy­le.