İNANÇLARININ KÖZÜNE DAVRANIŞLARIYLA ÜFLEMEK

İ­ki der­viş, yol­cu­luk­la­rı sı­ra­sın­da bir de­re ke­na­rı­na var­mış­lar. Genç bir ka­dın de­re ke­na­rın­da kar­şı­ya na­sıl ge­çe­ce­ği­ni bi­le­mez hal­de ağ­la­mak­tay­mış. Der­viş­ler­den bi­ri, genç ka­dı­nı ku­cak­la­yıp su­yun ö­te­ki ta­ra­fı­na bı­rak­mış. Ö­te­ki der­viş, ar­ka­da­şı­nın bu dav­ra­nı­şı­nı hiç hoş kar­şı­la­ma­mış an­cak se­si­ni de çı­kar­ma­mış. Der­viş­ler de­re ke­na­rın­dan e­pey­ce u­zak­laş­tık­la­rın­da, di­ğer der­viş da­ha faz­la da­ya­na­ma­mış ve ar­ka­da­şı­na hı­şım­la dön­müş: “Sen, böy­le bir şe­yi na­sıl ya­par­sın? Biz der­vi­şiz! Bı­rak bir ka­dı­nı ku­cak­la­yıp kar­şı­ya ge­çir­me­yi, on­la­ra bak­ma­mız bi­le ya­sak­tır! Se­ni baş­tan çı­ka­ra­bi­lir­di.”

Ö­te­ki der­viş ol­duk­ça sa­kin kar­şı­lık ver­miş: “Dos­tum ben o ka­dı­nı bir ki­lo­met­re ge­ri­de bı­rak­tım. Sen i­se ha­la o­nu ta­şı­yor­sun.” Sev­di­ğim ib­ret do­lu bu nük­te­nin halk di­lin­de­ki kar­şı­lı­ğı; “Der­vi­şin fik­ri ne i­se, zik­ri de o­dur.” şek­lin­de dü­şün­dü­ren bu nük­te­yi te­fek­kür e­dip me­ra­mı­mı­za gi­riş ya­pa­lım. Ha­ni di­yor­du ya A­lem­le­re rah­met o­lan; “Dik­kat e­din! Vü­cut­ta öy­le bir yer var­dır ki o i­yi o­lur­sa bü­tün vü­cut i­yi, o çü­rük o­lur­sa bü­tün vü­cut çü­rük o­lur. Dik­kat e­din! O yer kalp­tir.” Ve kal­bi çü­rü­ye­rek kü­çü­le­nin o­la­nın i­çin­de doğ­ru­lu­ğa yer yok­tur!

Öy­ley­se bu nük­te­de­ki der­si Hz. Pey­gam­ber (sav)’in ha­di­siy­le mü­hür­le­ye­rek di­ye­bi­li­riz ki, in­san de­nen var­lı­ğı­n dav­ra­nış­la­rı­nın al­tın­da mut­la­ka bir ni­yet ya­tı­yor ve bu ni­ye­tin hak i­le ba­tıl çiz­gi­sin­de­ki var­lı­ğı da a­me­le dö­nüş­tük­çe, in­san yo­lu­nu se­çi­yor. Ya­ni; i­man a­me­le dö­nü­şün­ce an­lam bu­lu­yor. Na­sıl? Ö­zel­lik­le Hz. Os­man (r.a) dö­ne­min­den be­ri gün­dem­de­ki can­lı­lı­ğı­nı hep ko­ru­yan “Mür­ci­e i­ti­ka­dı” de­di­ği­miz fik­ri­yet ha­kim top­lu­mu­mu­zun ge­ne­lin­de; “Ben i­man e­der­sem, La İ­la­he İl­lal­lah der­sem kur­tu­lur ve cen­ne­te gi­re­rim. Hat­ta öl­dür­sem, çal­sam, ya­lan söy­le­sem, zi­na et­sem, hep­si­ni Al­lah af­fe­der, ye­ter ki o­na i­na­na­lım!”

E­vet, de­di­ğim gi­bi ma­le­sef ge­nel i­nanç bu! A­ma ba­kın Mülk Su­re­si­nin i­kin­ci a­ye­tin­de Al­lah, “ah­se­nu i­man” de­mi­yor; “ah­se­nu a­mel” di­yor; “Han­gi­niz da­ha gü­zel iş­ler ya­pa­cak­sı­nız di­ye si­zi sı­na­mak i­çin ö­lü­mü de, ha­ya­tı da ya­ra­tan O’dur. O­nun kud­re­ti her­şe­ye üs­tün­dür; O çok ba­ğış­la­yı­cı­dır.” Ya­ni “La i­la­he il­lal­lah” de­mek­le bu iş bit­mi­yor de­mek ki! A­yrı­ca de­va­mı var An­ke­but su­re­si­nin he­men gi­ri­şin­de. Ne di­yor Al­lah? “İn­san­lar, i­nan­dık de­me­le­riy­le ken­di hal­le­ri­ne bı­ra­kı­la­cak­la­rı­nı ve hiç­bir im­ti­ha­na çe­kil­me­ye­cek­le­ri­ni mi san­dı­lar!” Siz sa­de­ce “i­nan­dım ki Al­lah bir­dir ve Hz. Pey­gam­ber (sav) O’nun el­çi­si­dir” de­mek­le; dav­ra­nış­la­rı­nız­dan test e­dil­me­den, bı­ra­kı­la­ca­ğı­nı­zı, cen­ne­te gi­re­ce­ği­ni­zi mi sa­nı­yor­su­nuz?

Ha­yır! De­mek ki sı­nan­ma­dan cen­net yok! Öy­ley­se hep de­di­ğim gi­bi “i­man et­tim” de­mek sa­de­ce bir id­di­a­dır ve Rah­man, in­sa­nı id­di­a­sın­dan vu­ran ma­hir bir us­ta­dır. Ke­li­me-i şe­ha­det ge­tir­dim! Na­maz kı­lı­yo­rum! O­ruç tu­tu­yo­rum! Ma­lı­mın kırk­ta bi­ri­ni ze­kat ve­ri­yo­rum! (Geç­miş ya­zı­la­rı­mız­da ıs­rar­la"sa­da­ka" ce­bin­de­ki bo­zuk pa­ra­dan kur­tul­mak de­ğil; i­man id­di­a­sın­da­ki bi­ri­nin "sa­da­ka­ti­nin" gö­rün­tü­sü­dür” de­miş­tik.) Ben kur­tul­dum! Ha­yır e­fen­dim. Ke­li­me-i Şe­ha­det dil i­le ik­rar ve kalp i­le tas­dik o­lun­ca i­man da­i­re­si­ne gi­ri­yor; hep de­di­ğim gi­bi bu da­i­re­ye gir­mek­le de Kur’an’i hü­küm­ler, Mu­ham­me­di ha­ki­kat­le­rin al­tı­na ıs­lak im­zay­la “ben bun­la­rı ka­bul et­tim” di­yor­sun.

Kıl­dı­ğın na­maz, tut­tu­ğun o­ruç, git­ti­ğin hacc i­se sen­le Rab­bin a­ra­sın­da. Ba­na yap­tı­ğı­n bu ri­tü­el­le­rin in­san­la­ra yan­sı­ma­sı­nı gös­ter. Na­ma­za, o­ru­ca, gus­le, hac­ca gös­ter­di­ğin has­sa­si­ye­ti sev­gi­ye, şef­ka­te, rah­me­te, mer­ha­me­te ve en çok da a­da­le­te gös­te­re­mi­yor­san din a­yar­la­rı­nı göz­den ge­çir. Zi­ra ha­yat tar­la i­se kıl­dı­ğı­n na­maz, tut­tu­ğun o­ruç, yap­tı­ğı­n gu­sül, git­ti­ğin hacc, ver­di­ğin ze­kat o tar­la­dan sev­gi, şef­kat, rah­met, mer­ha­met ve a­da­le­ti ha­sad et­men i­çin sa­na ve­ril­miş bi­rer to­hum­dur. Ek­ti­ğin to­hum ye­şer­mi­yor­sa e­ğer ne­yi ha­sad e­de­cek; Rab­bin hu­zu­ru­na han­gi mah­sul­le çı­ka­cak­sın? De­mek ki in­sa­nı dav­ra­nış­la­rı kur­ta­ra­cak­tır.

O­ysa ba­kın ha­li­mi­ze. Top­lu­mun ye­di­den yet­mi­şe he­men her ke­si­min­de geç­mi­şe de­rin bir öz­lem­le müt­hiş bir nos­tal­ji kı­rıl­ma­sı var. Kim­se do­kun­sa­nız “ah ço­cuk­lu­ğum” di­yor. Ki­mi din­le­se­niz “keş­ke”ler du­dak­la­rın­dan sö­kün e­di­yor. İ­şin as­lı­na bak­tı­ğı­nız­da i­se bu öz­le­min kay­na­ğın­da “hu­zur” a­ra­yı­şı­nı ya­ka­lı­yor­su­nuz. Zi­ra, en bü­yük sı­kın­tı­mız tı­ka ba­sa do­yan ne­fis­le­re rağ­men; aç o­lan ruh­lar­la ya­ka­la­ya­ma­dı­ğı­mız "hu­zur" kav­ra­mı. E­vet, hu­zur­su­zuz çün­kü ço­cuk­lu­ğu­muz­da ta­nı­dı­ğı­mız o gü­zel in­san­la­rın bu­ram bu­ram hu­zur ko­kan dav­ra­nış­la­rı yok ar­tık. “Bü­yük­le­rin e­li­ne su dö­ke­rek” öğ­ren­di­ği­miz ab­des­tin ye­ri­ni bu­gün di­gi­tal ki­tap­lar al­dı. Ay­nı sof­ra­da pay­la­şı­lan ye­mek­le­rin be­re­ke­ti­ne cizz­bur­ger­ler, ham­bur­ger­ler ta­lip ol­du. Ya­ni­si dün­ye­vi­leş­tik.

A­hi­re­ti, he­sap kor­ku­su­nu at­la­ya­rak a­sıl a­ma­cın dün­ya ol­du­ğu­na hük­met­tik. Al­lah’ın ken­di ru­hun­dan üf­le­di­ği ru­hu­mu­zu ben­lik­ten sı­yır­ma gay­re­ti i­çin­de ça­mur­la­şa­rak ge­lip ge­çi­ci o­la­nı son­suz o­la­na ter­cih et­tik. Al­lah’ın “be­nim me­ka­nım” de­di­ği kalp­ler kir­len­di a­ma biz yi­ne de “pa­di­şa­hın ter­te­miz sa­ra­ya ge­lip o­tur­ma­ya­ca­ğı­nı bil­di­ği­miz hal­de” o­ra­yı te­miz­le­mek ye­ri­ne par­mak­la­rı­mız­la hep baş­ka­la­rı­nı i­şa­ret et­tik. Ki­nin, nef­re­tin, buğ­zun, öf­ke­nin, hır­sın, dün­ya sev­gi­si­nin e­sir al­dı­ğı kalp­le­ri­miz­de Al­lah’ın va­rol­du­ğu­nu zan­net­tik. Üs­te­lik O’nun kalp­le­ri­miz­de yer­leş­me­si­nin sev­gi, şef­kat, rah­met, a­da­let i­le müm­kün ol­du­ğu­nu bil­di­ği­miz hal­de.

Kim ba­na ne der­se de­sin bu­gün Müs­lü­man­lık id­di­a­sın­da­ki her bi­rey i­çin “a­sıl teh­li­ke” dün­ye­vi­leş­mek­tir. Çün­kü in­san dün­ye­vi­leş­tik­çe kir­len­di. Sa­hip ol­duk­ça bö­bür­len­di, bö­bür­len­dik­çe yer­yü­zü i­lah­la­rı­na ba­ğım­lı­lı­ğı art­tı. Tak­va pen­ce­re­si­ni ka­pa­tıp ne­fis pen­ce­re­sin­den ko­nuş­ma­ya baş­la­dı. Ö­te dün­ya­sız bir kon­fo­run ku­ca­ğı­na dü­şen­ler yer­yü­zü cen­ne­ti­nin pe­şin­de “pe­şin” o­la­nı a­rı­yor­lar ar­tık. Salt ne­fis pen­ce­re­sin­den ses­le­nen ve ya­şam uf­ku sa­de­ce bu dün­ya i­le sı­nır­lı; he­sap­çı, ha­zır­cı, haz­cı, şim­di­ci in­san­la­rın gün­de­mi­ne ul­vi he­def­le­ri, rab­ba­ni da­va­la­rı, ko­ya­bil­mek ger­çek­ten çok zor…

A­ma ne di­yor­du Rah­man; ‘’İn­san i­çin an­cak ça­lış­tı­ğı var­dır.’’(Necm 39) Dik­kat e­din “Müs­lü­man” i­çin de­mi­yor a­yet, “in­san i­çin” di­yor. Öy­ley­se yol ha­ri­ta­mız o­lan bu a­ye­te is­ti­na­den yap­ma­mız ge­re­ken tek şey gay­ret et­mek. Ge­liş­mek i­çin, güç­len­mek i­çin, da­ha ay­dın­lık bir ya­rın i­çin, Rab­bin rı­za­sı­na maz­har ol­mak i­çin, gü­zel bir ge­le­ce­ğe yü­rü­mek i­çin, dün­ya­mı­zı de­ğiş­tir­me­den dün­ya­yı de­ğiş­tir­mek i­çin, O’nun is­te­di­ği cen­ne­ti bu dün­ya­da in­şa e­de­bil­mek i­çin, O’nun e­ma­ne­ti o­lan in­sa­na sa­hip çı­ka­bil­mek i­çin, her­ke­si dil, din, ırk, renk, mez­hep ay­rı­mı yap­ma­dan ve ö­te­ki­leş­tir­me­den ku­cak­la­mak i­çin gay­ret… E­min o­lun ki, bu­gün­kü ah­va­li­mi­zin ye­ga­ne se­be­bi bu ve da­ha bir ço­ğu­nu sa­ya­ca­ğı­mız ko­nu­lar­da­ki gay­ret­siz­li­ği­miz.

Ta­bi ilk sa­tır­lar­da arz et­ti­ğim nük­te­den yo­la çı­ka­rak “ni­yet­le­ri­mi­zi dü­zel­te­rek”. Ni­yet düz­gün de­ğil­se, ya­ka­sız göm­lek giy­mek, sa­kal bı­rak­mak, tes­bih çek­mek­le tak­va eh­li o­lun­maz; gay­ret de sa­man a­le­vi gi­bi sö­ner gi­der. Hz. İ­sa (as)’nın çağ­lar ö­te­sin­den ge­lip kı­ya­me­te de­ğin sü­re­cek muh­te­şem i­ka­zı­nı a­nım­sa­ya­lım: 'Hiç kim­se i­ki e­fen­di­ye kul­luk e­de­mez. Ya bi­rin­den nef­ret e­dip ö­bü­rü­nü se­ver ya da bi­ri­ne bağ­la­nıp ö­bü­rü­nü hor gö­rür.' Siz hem Al­lah'a hem de pa­ra­ya, ma­ka­ma, şa­na, şöh­re­te kul­luk e­de­mez­si­niz! Uk­ba­ya ta­lip­se­niz Al­lah'a kul o­la­cak, dün­ya­ya ta­lip­se­niz di­ğer­le­ri­ne kul o­la­cak­sı­nız.

Öy­ley­se As­ra ye­min e­de­nin rı­za­sı uğ­ru­na; Hz. Pey­gam­ber(sav)’in ge­tir­di­ği di­ni ken­di ça­ğı­mı­za, me­kâ­nı­mı­za ve za­ma­nı­mı­za ta­şı­mak, ya­şa­mak ve ya­şat­mak­la mü­kel­le­fiz. O’nun tu­tuş­tur­du­ğu i­yi­lik, gü­zel­lik, doğ­ru­luk, hak ve a­da­let a­te­şi­ni­nin sön­me­me­si i­çin o­nu des­tek­le­me­li­yiz ki, a­teş sön­me­sin.

U­nut­ma­ya­lım ki; İ­nanç­la­rı­nın kö­zü­ne dav­ra­nış­la­rıy­la üf­le­ye­me­yen­ler; kö­tü­lü­ğe, hak­sız­lı­ğa, zul­me, a­da­let­siz­li­ğe hiz­me­tin o­nur­suz köp­rü­sü o­lur­lar.